Een hydraulische cilinder of hydrauliekcilinder is een werkcilinder die oliedruk omzet in een rechtlijnige duw- of trekkracht op de zuigerstang, in machines, kranen en voertuigen. Een enkelwerkende cilinder bouwt aan één kant van de zuiger druk op en loopt terug op last of veer, een dubbelwerkende cilinder duwt en trekt hydraulisch. Boringdiameter en werkdruk bepalen de kracht (F = p × A); boring, stang, slag en inbouwlengte bepalen of een vervanger past.
Bij INDI vind je complete standaard cilinders in enkel- en dubbelwerkende uitvoering, telescoopcilinders voor een lange slag in weinig ruimte en remcilinders. Bouw je liever zelf op, dan start je bij de zelfbouw cilinderdelen.
Voor revisie bestel je losse cilinderonderdelen en afdichtingen van Hallite, Sealtech en Di Natale-Bertelli. Assenstaal en buis haal je uit productie materiaal, opzetsleutels en insteekratels uit cilinder montage gereedschap.
Het verschil zit in de richting waarin de olie druk opbouwt. Een pomp perst olie naar één kant van de zuiger, zodat zuiger en stang bewegen, terwijl de olie aan de andere kant terugstroomt naar de tank.
| Type | Werking | Aansluitingen | Typische inzet |
|---|---|---|---|
| Enkelwerkend | olie onder druk aan de bodemzijde; terugloop op het gewicht van de last of een veer | één poort | kippers, laadbakken, persen en hefwerk waarbij de last vanzelf terugzakt |
| Dubbelwerkend | olie onder druk aan beide kanten; de cilinder duwt en trekt actief | twee poorten, aangestuurd door een stuurventiel | laadkranen, klemmen, kantel- en positioneerbewegingen, machinebouw met herhaalde cycli |
Het terugloopmechanisme is je eerste keuzecriterium. Zakt de last vanzelf terug, dan volstaat enkelwerkend; moet de cilinder trekken, een last tegenhouden of in twee richtingen positioneren, dan kies je dubbelwerkend met een stuurventiel dat beide kanten bedient.
Bedien je een cilinder met de hand, zonder aggregaat, dan koppel je een enkelwerkende cilinder aan een hydraulische handpomp. Een dubbelwerkende cilinder vraagt daarbij een handpomp met een handbediend richtingsventiel.
Een telescoopcilinder kies je bij een lange slag in een korte inbouwruimte, zoals onder een kipperbak of een containerwagen. Heb je ruimte voor één rechte stang over de volle slag, dan volstaat een standaardcilinder.
| Kenmerk | Standaardcilinder | Telescoopcilinder |
|---|---|---|
| Inbouwlengte | ingeschoven langer dan de slag | ingeschoven kort, doordat twee tot vijf of meer trappen in elkaar schuiven |
| Werking | enkel- of dubbelwerkend | meestal enkelwerkend, terug op het gewicht van de bak |
| Kracht over de slag | constant bij gelijke druk | neemt per trap af, omdat elke volgende trap een kleiner oppervlak heeft |
| Bevestiging | oog, gaffel, scharniertap of flens | kogel of oog |
| Onderhoud | één buis, één stang, één afdichtingsset | per trap een geleiding en afdichting, dus meer inspectiepunten |
| Typische inzet | laadkranen, hef- en positioneerwerk, machinebouw | kippers, laadbakken en containersystemen |
De afweging is bouwruimte tegen constructieve complexiteit. Kies je voor telescoop, vergelijk de telescoopcilinders dan op aantal trappen, slaglengte en kogel- of oogbevestiging.
Meet de bestaande cilinder op zeven punten: boring, stangdiameter, slaglengte, inbouwlengte, bevestiging, werkdruk en poortmaat. Een model- of machinenaam zegt weinig; die zeven maten bepalen of een cilinder mechanisch en hydraulisch past.
| Maat | Wat je meet | Waarom het telt |
|---|---|---|
| Boringdiameter | binnendiameter van de cilinderbuis, of de buitendiameter min twee keer de wanddikte | bepaalt samen met de werkdruk de duwkracht |
| Stangdiameter | buitendiameter van de verchroomde zuigerstang | bepaalt de trekkracht en de knikvastheid bij een lange slag |
| Slaglengte | verschil tussen volledig in- en uitgeschoven | bepaalt het bereik van de beweging |
| Inbouwlengte | hart-op-hartafstand van de bevestigingen in ingeschoven stand | bepaalt of de cilinder tussen de bevestigingspunten past |
| Bevestiging | oog, gaffel, kogel, scharniertap of flens, met pendiameter en breedte | bepaalt of pennen en beugels van de machine passen |
| Werkdruk | systeemdruk in bar van het typeplaatje of uit het hydraulisch schema | de drukklasse van de cilinder ligt minstens op die waarde |
| Poortmaat | draadtype en maat van de aansluitingen, bijvoorbeeld BSP of metrisch | bepaalt welke adapter of slang je nodig hebt |
Een merkonafhankelijke hydrauliekcilinder vervangt een OEM-cilinder op een kraan of kipper zolang boring, stang, slag, inbouwlengte, bevestiging, poortmaten en drukklasse overeenkomen. Wijkt één maat af, dan lost een andere pen, bus of adapter het soms op.
Ook een kleine hydraulische cilinder, met een boring vanaf 20 mm en een stang vanaf 14 mm, kies je op dezelfde maten. Ligt de drukklasse onder de systeemdruk van je machine, dan valt de cilinder af als vervanger.
Twijfel je over de compatibiliteit? Neem contact op en houd de maten van de oude cilinder bij de hand.
Bij een reparatie vervang je meestal de afdichtingsset en, als de inspectie daarom vraagt, de zuigerstang, cilinderbuis, zuiger, kopmoer, bodem of bevestiging. De losse delen staan bij de onderdelen voor hydraulische cilinders, revisiesets en losse afdichtingen bij afdichtingen.
| Onderdeel | Functie | Waar je op let |
|---|---|---|
| Afdichtingsset (revisieset, sealkit) | houdt de olie binnen langs stang en zuiger | cilindertype, stang- en boringdiameter en materiaal (NBR, PU, FKM, PTFE) |
| Zuigerstang | brengt de kracht over naar de machine | diameter en hardverchroomde laag; krassen en putcorrosie snijden een nieuwe afdichting stuk |
| Cilinderbuis | geleidt de zuiger over de slag | binnendiameter, wanddikte en een gehoonde loopbaan, bijvoorbeeld in ST52-3 |
| Zuiger | scheidt bodem- en stangzijde | boring, afdichtingsgroeven en de bevestiging op de stang |
| Kopmoer of geleidekop | geleidt de stang en draagt stangafdichting en afstrijker | schroefdraad op de buis en de groefmaten van de afdichtingen |
| Bodem | sluit de cilinder af aan de bodemzijde | poortaansluiting en de las- of schroefverbinding met de buis |
| Bevestiging | verbindt de cilinder met de machine | type (oog, gaffelkop, kogelkop, cilinderlager), pendiameter en hart-op-hartafstand |
| Afstrijker | houdt vuil en vocht buiten | stangdiameter en groefmaat in de kop |
Neem bij een revisie de maten van stang, zuiger en groeven over van het gedemonteerde deel, niet van een tekening of de machinenaam.
Moet de zuiger van een beschadigde stang af, lees dan eerst hoe je een geperste borgring van een zuigerstang verwijdert.
Een afdichtingsset volstaat zolang zuigerstang en cilinderbuis binnen de toleranties vallen. Is de stang beschadigd of gecorrodeerd of de buis ingelopen, dan vervang je die delen of de hele cilinder: de inspectie bepaalt de keuze, niet het lekbeeld.
Lekkage heeft meestal een van deze vier oorzaken:
Demonteer de cilinder → maak de stang schoon en voel met je nagel over het chroom → meet de buis over de hele slag op ovaliteit. Blijft je nagel haken of is de buis ovaal, dan blijft de cilinder ook met nieuwe afdichtingen lekken.
Vervang je de afdichtingen zelf, neem kopmoer en zuiger dan los met cilinder montage gereedschap. Liever laten reviseren? Via de hydrauliek services van INDI gaat de cilinder in revisie.
Een hydraulische cilinder op maat bouw je op uit losse delen, waarbij je boring, stang en slag zelf kiest. Een complete opbouw bestaat uit:
In de zelfbouw vind je complete opbouwsets en losse cilinderdelen. Stang en buis haal je per lengte uit productie materiaal, met hardverchroomde as in 20MnV6 (tolerantie f7), as in C45 h9 en 42CrMo4 en bronzen buis en as in RG-7.
Voor de montage pak je opzetring- en opzetsteeksleutels, insteekratels en aandrijfvierkanten van Facom, Gedore en Wera uit het cilinder montage gereedschap. Zet kopmoer en zuigermoer vast met een momentsleutel op het voorgeschreven aanhaalmoment.
De theoretische duwkracht van een hydraulische cilinder bereken je met F = p × A:
Rekenvoorbeeld: een boring van 63 mm geeft een zuigeroppervlak van 31,2 cm². Bij 250 bar is de druk 2.500 N/cm².
2.500 × 31,2 → ongeveer 78.000 N, circa 8 ton duwkracht
De trekkracht ligt lager, omdat de zuigerstang aan de stangzijde oppervlak inneemt. Daar werkt de druk alleen op het ringoppervlak: het boringoppervlak min het stangoppervlak.
Met een stang van 35 mm blijft 31,2 − 9,6 = 21,6 cm² over → ongeveer 54.000 N, circa 5,5 ton trekkracht. Houd daarbovenop marge aan voor wrijving en dynamische belasting.
Andere combinaties van boring, stang en druk reken je direct door met de calculator in het blog over de kracht van je hydraulische cilinder.
Hetzelfde oppervlakteverschil maakt de ingaande slag sneller dan de uitgaande bij gelijk debiet. Hoe je beide slagen even snel laat lopen, lees je in het blog over gelijkloop van ingaande en uitgaande slag.
Bij een lange slag begrenst knik van de zuigerstang de toelaatbare duwkracht, niet de druk. Reken die na met de calculator in het blog over knik voorkomen in je hydraulische cilinder.
NBR is de standaard voor minerale hydraulische olie binnen een gangbaar temperatuurbereik, FKM (Viton) kies je bij hoge temperatuur of agressievere media. Stem het materiaal af op oliesoort, temperatuur en druk, niet alleen op de maat.
| Materiaal | Geschikt voor | Temperatuurindicatie |
|---|---|---|
| NBR (nitrilrubber) | minerale hydraulische olie, O-ringen en statische afdichtingen | circa −30 tot +100 °C |
| HNBR | hogere temperatuur en meer slijtvastheid dan NBR, ook met veel esteroliën | circa −30 tot +150 °C |
| PU (polyurethaan) | stang- en zuigerafdichtingen en afstrijkers onder hoge druk; zeer slijtvast | circa −30 tot +100 °C |
| FKM (Viton) | hoge olietemperatuur, synthetische oliën en agressievere media | circa −20 tot +200 °C |
| PTFE (teflon) | lage wrijving en hoge snelheid, meestal als glijring met een O-ring eronder | circa −50 tot +200 °C, begrensd door de O-ring |
| POM | geleideringen en steunringen | circa −40 tot +100 °C |
Voor de cilinder zelf legt ISO 6020/2 de inbouw- en bevestigingsmaten vast van trekstangcilinders in de compacte serie tot 160 bar. Een cilinder volgens die norm past 1-op-1 in dezelfde opstelling, mits boring, stang, slag en poortmaten gelijk zijn.
Gelaste cilinders voor mobiele toepassingen vallen meestal buiten die norm. Controleer daar elke maat afzonderlijk voordat je een vervanger kiest.
Hallite, Sealtech en Di Natale-Bertelli vormen de kern voor afdichtingen en cilinders; Facom, Gedore en Wera leveren het montagegereedschap.
| Merk | Sterk in | Waar je het inzet |
|---|---|---|
| Hallite | hydraulische afdichtingen: stang- en zuigerafdichtingen, afstrijkers en geleideringen | revisie van mobiele en industriële cilinders |
| Sealtech | stangafdichtingen en andere hydraulische afdichtingen in standaardmaten | vervanging van het afdichtingspakket in de kopmoer |
| Di Natale-Bertelli | telescoopcilinders en bijbehorende afdichtingssets | kippers en laadbakken met een lange slag |
| Facom, Gedore en Wera | opzetsleutels, insteekratels en aandrijfvierkanten | demontage en montage van kopmoer en zuiger |
Blijf bij een revisie binnen één merk en serie. Stangafdichting, zuigerafdichting, afstrijker en geleidering uit dezelfde serie passen op elkaar en in de bestaande groeven, zodat je niet per deel uitzoekt wat in de kop past.
Monteurs, onderhoudsteams en werkplaatsen in industrie, aannemerij en machinebouw bestellen bij INDI complete cilinders, revisiesets en losse cilinderdelen. De cilinders vallen onder hydrauliek, waar je ook de slangen en slangkoppelingen voor de aansluiting vindt.
Ken je het artikelnummer, dan bestel je direct op nummer. In je zakelijke account vind je eerdere bestellingen terug, zodat je dezelfde afdichtingsset voor de volgende machine in één keer opnieuw bestelt.
Onderhoud je materieel voor een hele ploeg, bundel dan cilinders, sets en gereedschap in één bestelling op één account.
Zoek je een vervangende cilinder of een offerte voor meerdere machines? Neem contact op met de productspecialisten van INDI: zij zoeken met je uit welke cilinder, afdichtingsset of bevestiging bij jouw opstelling past.
In de werkplaats, en zeker in Vlaanderen, bedoelt men met een hydraulische piston meestal de complete cilinder. Technisch is de piston alleen de zuiger: het deel in de cilinderbuis dat bodem- en stangzijde van elkaar scheidt.
Zoek je een vervanger, dan zoek je op hydraulische cilinder; een losse zuiger vind je bij de cilinderonderdelen.
Meestal lekt de cilinder intern: olie stroomt langs de zuigerafdichting van de ene naar de andere kant. De oorzaken op een rij:
Schuif de cilinder zonder last volledig uit, koppel de leiding aan de stangzijde los en zet de bodemzijde onder druk. Komt er olie uit de open poort, dan lekt de zuigerafdichting; blijft die droog, zoek dan verder in het ventielblok en ontlucht het systeem.
Je ontlucht door de cilinder zonder last een paar keer volledig te laten in- en uitschuiven, in deze volgorde:
Herhaal tot er geen lucht meer ontsnapt en de beweging over de hele slag gelijkmatig loopt. Achtergebleven lucht geeft een schokkende, sponzige of trillende beweging.
Een vast interval bestaat niet: je vervangt de afdichtingen zodra je lekkage, krachtverlies of zakken onder last ziet, of preventief bij gepland onderhoud. Bedrijfsuren, het aantal slagen, olievervuiling, temperatuur en zijdelingse belasting bepalen de levensduur.
Vervang bij een revisie altijd het complete pakket, inclusief afstrijker en geleidering.
Een gietijzeren remcilinder is zwaarder en robuuster, een aluminium remcilinder is lichter maar gevoeliger voor slijtage van de loopbaan. Beide uitvoeringen hebben rubberen stofkappen over de zuigers en een ontluchtingsnippel op het hoogste punt.
Kies op gewicht tegenover slijtvastheid en controleer daarna boring, aansluitmaat en bevestiging bij de remcilinders.
Bij een structureel hoge olietemperatuur kies je FKM (Viton) in plaats van NBR, omdat NBR boven circa 100 °C verhardt en scheurt. Bij biologisch afbreekbare olie op esterbasis (HEES) verdragen FKM en HNBR de olie beter dan standaard-NBR.
Controleer in beide gevallen de compatibiliteit met het datablad van de olie voordat je een afdichtingsset bestelt.
Wij staan voor je klaar.
Maandag - vrijdag 7 - 18 uur
