Klembussen Taperlock

Twee of drie stelschroeven trekken een Taperlock-klembus in de conische naaf van een riemschijf, kettingwiel of koppeling, zodat de bus om de as klemt zonder dat je de naaf opboort. Taperlock, taper lock en taperbush zijn namen voor hetzelfde systeem van conische klembussen, met vaste maten per serie en een boring in mm of inch. Welke klembus past, bepaalt het serienummer van de naaf, zoals 1210, 1610 of 2517: dat legt de conusmaat en de grootste boring vast.

Bij INDI vind je Taperlock-klembussen van Optibelt met metrische en inch-boring, van de compacte 1008 voor kleine assen tot de 4040 voor assen tot 100 mm. De klembussen vallen onder askoppelingen en klemelementen, met losse inbusstelbouten in BSW-draad in dezelfde categorie.

Hoe werkt een Taperlock-klembus?

De klembus werkt als een wig. Bij het aandraaien van de stelschroeven schuift de gespleten, conische bus dieper in de conus van de naaf en knijpt hij samen rond de as, zodat de naaf krachtgesloten vastzit.

De stelschroeven zitten in gaten die half in de bus en half in de naaf liggen. De gaten met draad in de naaf gebruik je bij montage, de gaten met draad in de bus bij demontage om de bus eruit te drukken.

Het eerste onderscheid zit in de boring, metrisch of inch, en dat bepaalt meteen de spiebaan:

Boortype	Boring, bijvoorbeeld	Spiebaan	Gangbaar bij
Metrisch	14, 25, 38 of 48 mm	DIN 6885 deel 1	Europese elektromotoren, reductoren en machines
Inch (imperiaal)	1/2, 1 1/4 of 1 3/8 inch	BS 46 deel 1	Machines uit het Verenigd Koninkrijk of Noord-Amerika en oudere installaties met imperiale assen

Kies dus eerst het maatstelsel van de as en pas daarna de maat. Een inch-bus op een metrische as klemt scheef, en de spie past niet in de spiebaan.

Welke maat Taperlock-klembus heb je nodig?

De serie van de naaf bepaalt welke klembus past, niet de asdiameter. De eerste twee cijfers geven de grootste boring in tienden van een inch, de laatste twee de buslengte: een 2517 heeft een grootste boring rond 2,5 inch en een lengte van 1,75 inch.

Series met dezelfde eerste twee cijfers, zoals 1610 en 1615, delen buitendiameter en boring maar verschillen in lengte. De afmetingen per serie:

Serie	Buitendiameter bus	Lengte bus	Grootste boring	Max. koppel	Aanhaalmoment stelschroeven
1008	35 mm	22,3 mm	25 mm	136 Nm	5,6 Nm
1108	38 mm	22,3 mm	28 mm	147 Nm	5,6 Nm
1210 en 1215	47,5 mm	25,4 en 38,1 mm	32 mm	407 Nm	19,6 Nm
1610 en 1615	57 mm	25,4 en 38,1 mm	42 mm	486 Nm	19,6 Nm
2012	70 mm	31,8 mm	50 mm	808 Nm	30,4 Nm
2517	85,5 mm	44,5 mm	65 mm	1.310 Nm	48 Nm
3020 en 3030	108 mm	50,8 en 76,2 mm	75 mm	2.710 Nm	90 Nm
3525 en 3535	127 mm	63,5 en 88,9 mm	90 mm	5.060 Nm	112 Nm
4040	146 mm	101,6 mm	100 mm	8.740 Nm	169 Nm

Voor de juiste klembus heb je drie gegevens nodig:

• Serie: het viercijferige nummer op de bus of de naaf, bijvoorbeeld 1210 of 2517.
• Boring: de asdiameter in mm of inch, gemeten op de as met een schuifmaat.
• Spiebaan: de breedte van de spie in de as, volgens DIN 6885 deel 1 of BS 46 deel 1.

Houd die volgorde aan: eerst de serie, dan de boring, dan de spiebaan. Begin je bij de boring, dan vind je een bus die wel om de as past maar niet in de naaf.

Hoe vervang je een Taperlock-klembus?

Vervangen begint bij de bestaande bus, niet bij het merk. Op de voorkant van de bus staan meestal de serie en de boring ingeslagen, bijvoorbeeld 1610 en 25.

Is de opdruk weg, meet dan de buitendiameter en de lengte van de bus en zoek de serie op in de tabel hierboven. Meet daarna de as zelf: een as van 38,1 mm is 1 1/2 inch en vraagt een inch-bus, geen metrische bus van 38 mm.

Twijfel je over de combinatie van serie, boring en spiebaan? Neem contact op met de productspecialisten van INDI en stuur een foto van de bus of de naaf mee.

Wanneer kies je een spanbus in plaats van een Taperlock-klembus?

De keuze hangt af van de as en de naaf. Heeft de as een spiebaan en de naaf een taperlock-conus, dan ligt een klembus voor de hand; bij een gladde as of een naaf die je traploos wilt positioneren kies je een spanbus.

Type	Koppeloverdracht	As en naaf	Positie op de as	Montage
Taperlock-klembus	klemming in de conus, meestal met een spie als extra zekering	as met spiebaan, naaf met taperlock-conus	vast op de spie, hoekstand niet traploos te kiezen	twee of drie stelschroeven; demontage via de uitdrukgaten
Spanbus (spanelement)	volledig via wrijving tussen as, element en naaf	gladde as zonder spiebaan, naaf met cilindrische boring	traploos in hoek en in axiale positie	een krans spanbouten die je in stappen op moment brengt

Koppel alleen geeft zelden de doorslag, want de grootste Taperlock-serie draagt 8.740 Nm over. Bepalend zijn meestal de spiebaan, de ruimte in de naaf en de vraag of je de naaf traploos wilt verstellen. Spanbussen en krimpschijven vind je bij spanelementen en krimpschijven.

Twijfel je nog tussen een klembus en een schijf met vaste boring en spiebaan? In dit blog over taperlock of boring als asbevestiging zet een productspecialist van INDI de voor- en nadelen van alle drie de oplossingen naast elkaar.

Welke onderdelen horen bij een Taperlock-aandrijving?

Naast de klembus heb je een onderdeel met een taperlock-conus van dezelfde serie nodig, plus een spie. De tabel zet de combinaties op een rij.

Onderdeel	Functie	Waar je op let
V-snaarschijf met taperlock-conus	brengt het koppel via V-snaren over	profiel SPZ, SPA, SPB of SPC, aantal groeven en serie van de conus
Tandriemschijf met taperlock-conus	overbrenging zonder slip, voor timing en synchroon lopen	tandprofiel, riembreedte en serie
Kettingwiel met taperlock-conus	overbrenging met een rollenketting	kettingmaat volgens ISO 606, aantal tanden en serie
Koppelingsnaaf met taperlock-conus	verbindt twee assen via een flexibele koppeling	type en maat van de koppeling, bij HRC de F- of H-uitvoering
Lasnaaf	maakt van een eigen schijf, trommel of plaat een taperlock-naaf	serie en de lasverbinding met het werkstuk
Spie	zekert het koppel naast de klemming	maat volgens DIN 6885 deel 1 of BS 46 deel 1, met speling aan de bovenkant in de bus

Voor een riemaandrijving kies je de schijf bij de V-snaarschijven voor taperlock of de tandriemschijven, en voor een kettingaandrijving bij de kettingwielen en plaatwielen. Kijk bij elke schijf of elk wiel naar de serie van de conus.

Zoek je een klembus voor een koppeling, dan vind je naven met taperlock-conus bij de flexibele koppelingen. Bouw je zelf een schijf of trommel, dan maak je die geschikt met een lasnaaf voor taperlock.

Naaf en klembus horen altijd bij dezelfde serie, ook in lengte: een 1615-bus hoort in een 1615-naaf, niet in een 1610-naaf.

Hoe monteer en demonteer je een Taperlock-klembus?

Montage en demontage verlopen allebei via de stelschroeven, zonder te slaan op de naaf. Bij montage houd je deze volgorde aan:

• Reinigen: maak de conusvlakken van bus en naaf, de boring en de as schoon en vetvrij.
• Plaatsen: zet de bus in de naaf en lijn de halve gaten uit, zodat elk gat aan één kant draad heeft.
• Aandraaien: olie draad en punt van de stelschroeven licht in, schuif het geheel met de spie op de as en draai de schroeven afwisselend aan tot het moment uit de tabel.
• Nacontrole: controleer het moment na een half tot een heel uur draaien en vul de lege gaten met vet tegen vuil.

Zie je de montage liever voor je, bekijk dan de video in dit blog over een Taperlock-klembus monteren op een pulley, met een 1108-bus in een V-snaarschijf.

Voor demontage gebruik je dezelfde schroeven in de andere gaten:

• Losdraaien: draai alle stelschroeven uit de bus.
• Uitdrukken: draai één schroef in de gaten met draad in de bus, of twee bij een bus met drie stelschroeven, en zet ze afwisselend aan tot de bus loskomt.
• Afnemen: neem bus en naaf samen van de as en controleer as en spiebaan op bramen en inslag.

Houd je deze volgorde aan, dan voorkom je scheve klemming en schade aan as en naaf. Een klap op een gietijzeren naaf geeft al snel een haarscheur, en die merk je pas als de schijf onder belasting losloopt.

Taperlock-klembussen bestellen bij INDI

Monteurs, onderhoudsteams en werkplaatsen in industrie, aannemerij en machinebouw bestellen bij INDI Taperlock-klembussen van Optibelt in metrische en inch-uitvoering. De bijpassende schijven, kettingwielen en naven vallen ook onder aandrijftechniek, dus bus en schijf combineer je in één bestelling.

Als zakelijke klant krijg je accountbeheer en zakelijke condities. Leg per machine de serie, de boring en de spiebaan vast in een lijst of bij je favorieten, dan bestel je bij de volgende vervanging de complete set zonder opnieuw te meten.

Wil je advies over de combinatie van bus, naaf en as, of een prijsopgave voor meerdere machines? Neem contact op met de productspecialisten van INDI.

Veelgestelde vragen over Taperlock-klembussen

Wat is het juiste aanhaalmoment voor de stelschroeven van een Taperlock-klembus?

Het aanhaalmoment hangt af van de serie: 5,6 Nm bij 1008 en 1108, 19,6 Nm bij 1210, 1215, 1610 en 1615, 30,4 Nm bij 2012 en 48 Nm bij 2517. De grotere series vragen 90 Nm (3020 en 3030), 112 Nm (3525 en 3535) en 169 Nm (4040). Draai de schroeven afwisselend en in stappen aan met een momentsleutel, en controleer het moment opnieuw na een half tot een heel uur draaien.

Werkt een Taperlock-klembus zonder spiebaan?

Ja, de conus klemt de bus wrijvingsgesloten op de as, en bij lichte, gelijkmatige belasting volstaat dat. Hoeveel koppel de verbinding dan draagt, hangt af van de astolerantie en de staat van het asoppervlak, dus houd de opgave van de fabrikant aan. Bij schokbelasting, draairichtingwisselingen of een hoog koppel gebruik je een spie volgens DIN 6885 deel 1 of BS 46 deel 1.

Welk materiaal kies je voor een Taperlock-klembus?

De standaard Taperlock-klembus is van grijs gietijzer, en dat volstaat voor de meeste aandrijvingen in een droge omgeving. Bij zware schokbelasting kies je een stalen uitvoering. In een natte of corrosieve omgeving, zoals een voedingsmiddelenlijn, kies je RVS en houd je naaf en stelschroeven in hetzelfde materiaal, anders roest de verbinding alsnog.

Waardoor raakt een Taperlock-klembus los tijdens bedrijf?

Een losgelopen klembus heeft meestal een van deze oorzaken:

• Een te laag aanhaalmoment, of schroeven die niet afwisselend zijn aangedraaid.
• Olie of vet op de conusvlakken, waardoor de klemkracht wegvalt.
• Zetting van de bus in de eerste bedrijfsuren zonder nacontrole van het moment.
• Slijtage aan as, spiebaan of conus door trillingen.

Demonteer de bus, reinig en ontvet alle contactvlakken en monteer hem opnieuw op het moment uit de tabel. Controleer het moment na een half tot een heel uur draaien.

Is een Taperlock-klembus met hetzelfde serienummer uitwisselbaar tussen merken?

Ja, buitendiameter, conus, lengte en de plek van de schroefgaten liggen per serie vast, dus een klembus van een ander merk met hetzelfde serienummer past in dezelfde naaf. Boring, spiebaan en maatstelsel moeten wel exact overeenkomen: een inch-bus van 1 1/2 inch vervangt geen metrische bus van 38 mm.

Moet een Taperlock-klembus gebalanceerd zijn bij hoge toerentallen?

Balanceren doe je voor de complete combinatie van schijf, bus en as, niet voor de klembus alleen. Bij een ventilator- of pompaandrijving boven 1.500 omwentelingen per minuut vraagt de schijf vaak een balanceerkwaliteit volgens ISO 21940-11, bijvoorbeeld G6.3. Houd ook de maximale omtreksnelheid van de schijf aan en lijn de aandrijving strak uit.