Koppelingen en verbindingstechniek

Een hydraulische koppeling, in de werkplaats ook knelkoppeling, fitting of aansluiting, verbindt leidingen, slangen en componenten lekvrij onder hoge druk en trillingen. De twee hoofdsoorten zijn de Europese snijringkoppeling volgens DIN 2353 / ISO 8434-1 met metrische buismaten en de Amerikaanse JIC-koppeling volgens SAE J514 met een 37°-flare. Het schroefdraad en de herkomst van de machine bepalen de norm, niet de maat: metrisch en BSP-draad lijken op elkaar maar passen niet.

INDI levert hydrauliek koppelingen voor elke stap in het leidingwerk: snijringkoppelingen volgens DIN 2353 in L- en S-serie, ORFS-koppelingen, JIC-flarekoppelingen (37°) en SAE pomp- en motorflenzen. Voor overgangen tussen normen en voor de afdichting zelf vind je hydraulische adapters en afdichtmateriaal, van Voss, Burnett & Hillman, PH Hydraulik en Alfagomma.

Welke soorten hydraulische koppelingen zijn er?

Er zijn vier hoofdsoorten hydraulische koppelingen, en je herkent ze aan het afdichtingsprincipe. Dat principe bepaalt de drukklasse, de manier van monteren en hoe goed de verbinding trillingen verdraagt.

Kies op machineherkomst en systeemdruk: een Europese machine met metrische buis volgt DIN 2353, een Amerikaanse machine meestal JIC. Bij hoge druk met pulsaties of een grote doorlaat pak je ORFS of een SAE-flens.

Voor specifieke inbouwsituaties zijn er afwijkende vormen. Een hydraulische draaikoppeling in rechte of haakse uitvoering vangt een zwenk- of draaibeweging op, zodat de slang niet tordeert.

Flarekoppelingen BV (10°) sluiten aan op leidingwerk met een 10°-flare. Met meervoudige verbindingsblokken breng je meerdere leidingen op één punt samen.

Wat is een inschroefkoppeling en welke afdichting hoort erbij?

Een inschroefkoppeling schroef je met één zijde direct in de poort van een pomp, ventielblok of cilinder, terwijl de andere zijde de buis of slang opneemt. De afdichting aan de inschroefzijde volgt het draadtype en het aansluitvlak van de poort, niet de leiding.

Bepaal daarom eerst de poort: draadtype, maat en of het aansluitvlak vlak of verzonken is. Daarna kies je de afdichtvorm en aan de leidingzijde de juiste serie of buismaat, in rechte, haakse of instelbare uitvoering.

Op een poortvlak dat niet helemaal vlak is, dicht een WD-afdichting betrouwbaarder af dan een snijkant, omdat het rubber zich naar oneffenheden vormt. Een productspecialist van INDI laat het verschil zien in de blog over koppelingen met en zonder WD-afdichting.

Hoe herken je het schroefdraad van een hydraulische koppeling?

Je herkent het schroefdraad aan vier gegevens: buitendiameter, steek, profielhoek en de vraag of de draad cilindrisch of conisch loopt. Loop deze stappen langs met de losgenomen koppeling in de hand:

• Buitendiameter meten: meet bij een buitendraad de top van de draad met een schuifmaat, bij een binnendraad de boring.
• Steek bepalen: tel bij inchdraad de gangen per inch, meet bij metrisch draad de steek in millimeter met een draadkam.
• Conisch of cilindrisch: meet de diameter aan het begin en aan het eind van de draad; loopt die terug, dan heb je conische draad zoals NPT of BSPT.
• Profiel controleren: leg bij twijfel een draadkaliber tegen de draad om 55° (BSP) te onderscheiden van 60° (metrisch, UNF en NPT).

Noteer alle vier de uitkomsten voordat je een vervanger zoekt. Eén juiste maat met een verkeerd profiel lekt onder druk net zo hard als een verkeerde maat, en dan staat de machine twee keer stil.

Op Franse machines kom je daarnaast metrisch Frans (GAZ) tegen, op Japanse machines JIS-draad. Beide hebben een eigen maatvoering, dus vergelijk ze nooit op het oog met metrisch of BSP. Voor Franse uitvoeringen zijn er aparte Franse snijringkoppelingen.

Wanneer kies je L-serie, S-serie, ORFS of JIC?

De vuistregel: L-serie voor standaard industriële hydrauliek, S-serie zodra de piekdruk boven circa 315 bar uitkomt, ORFS of een SAE-flens bij sterke trillingen of een grote doorlaat, en JIC waar de machine al op UNF-draad met 37°-conus draait. Buisdiameter en wanddikte leggen daarna de exacte maat vast.

De drukwaarden gelden voor kleine maten. Grotere diameters liggen in elke uitvoering lager, en de opgave van de fabrikant per maat is bepalend.

Meng L- en S-serie nooit. Bij dezelfde buitendiameter verschillen draad, moer en wanddikte, en bij dezelfde draadmaat hoort juist een andere buismaat: een moer die op de draad past, zegt dus niets over de verbinding.

Reken met de piekdruk in plaats van de nominale werkdruk, en kies de serie op de buis die er al in zit. Zo blijft het leidingwerk van een machine in één serie.

Wat is het verschil tussen een buiskoppeling en een slangkoppeling?

Een snijringkoppeling verbindt vaste buisleidingen, een slangkoppeling verbindt flexibele hydraulische slangen die beweging of trilling opvangen. Het verschil zit in de aansluitzijde: de snijring klemt op een buis, de slangkoppeling zit geperst op de slang.

De vaste buis loopt over het frame of door het aggregaat, van pomp naar ventielblok, en de buis zelf vind je bij hydrauliekleiding en leidingklemmen. Waar een cilinder uitschuift, een motor op rubber hangt of een arm zwenkt, zet je slang.

Geperste slangkoppelingen met JIC-, ORFS- of BSP-aansluiting en de bijbehorende pershulzen vind je bij slangen en slangkoppelingen. Aansluitpunten die je regelmatig los- en vastkoppelt, zoals een wisselbaar aanbouwdeel of een testpunt, voer je uit met hydraulische snelkoppelingen.

Hoe overbrug je een ander draadtype of een andere norm?

Met een adapter overbrug je een verschil in draadtype, norm of maat, bijvoorbeeld als je een Europese machine aansluit op Amerikaanse JIC- of NPT-componenten. Je houdt zo het bestaande leidingwerk intact en past alleen het aansluitpunt aan.

Een JIC/BSP-adapter heeft aan de JIC-zijde een 37°-conus en aan de BSP-zijde een vlakdichting met O-ring of Usit-ring. Noteer per zijde deze gegevens voordat je een adapter kiest:

• Draad: type en maat, en of de draad conisch of cilindrisch loopt.
• Uitvoering: mannelijk of vrouwelijk, wartelend of vast.
• Afdichting: conus, O-ring, dichtring of de draad zelf.
• Vorm: recht, haaks of T, passend bij de inbouwruimte.

Bij snelkoppelingen van verschillende merken geldt de norm als maatstaf. Koppelingen volgens dezelfde norm en serie, zoals ISO 7241 serie A of ISO 16028 voor vlakdichtende uitvoeringen, passen op elkaar; combineer nooit op uiterlijke gelijkenis alleen.

Twijfel je over een maat of over de combinatie van twee normen? Neem contact op met de productspecialisten van INDI.

Wanneer kies je RVS 316L en aan welke normen voldoet een koppeling?

Kies RVS AISI 316L in corrosieve omgevingen zoals scheepvaart, offshore, voedingsproductie en wasplaatsen, en verzinkt staal voor standaard industriële hydrauliek binnen. Medium, temperatuur en buitenopstelling bepalen samen welk materiaal het langst meegaat.

Let naast het koppelinghuis op de afdichting: NBR voor minerale hydrauliekolie bij standaardtemperaturen, FKM bij hogere temperaturen of agressieve media. Snijringen, moeren en pluggen in RVS 316 vind je bij de RVS-snijringkoppelingen.

Voor een industriële proceslijn gelden DIN 2353 / ISO 8434-1 voor snijringverbindingen, SAE J514 / ISO 8434-2 voor JIC, SAE J1453 / ISO 8434-3 voor ORFS en ISO 6162 voor flenzen. Houd per lijn één norm aan: dat beperkt het aantal reserveonderdelen op je eigen plank.

Welke merken hydraulische koppelingen levert INDI?

Voss, Burnett & Hillman, PH Hydraulik en Alfagomma dekken samen de keten van buisaansluiting tot adapter, RVS-uitvoering en slangkoppeling. Oleo Tecnica vult die aan op de flenszijde.

Blijf waar het past binnen één merk en één serie. Koppeling, wartelmoer, snijring en afdichting van dezelfde fabrikant sluiten aan in conusmaat, tolerantie en drukklasse, zodat je bij een storing niet eerst uitzoekt of onderdeel A op koppeling B past.

Hoe bestel je hydraulische koppelingen en verbindingstechniek bij INDI?

Monteurs, onderhoudsteams en werkplaatsen in industrie, aannemerij en machinebouw bestellen bij INDI de koppelingen, adapters en afdichtingen voor hun leidingwerk. Pompen, cilinders en ventielen voor het hele circuit vind je onder hydrauliek, wisselbare aansluitingen bij snelkoppelingen.

Ken je het artikelnummer, dan bestel je direct op nummer. Eerdere bestellingen vind je terug in je zakelijke account, zodat je een vaste set koppelingen en O-ringen in één keer opnieuw bestelt. Werk je voor meerdere machines of een ploeg, dan bundel je alles in één bestelling.

Wil je een complete leidingset laten samenstellen of een prijsopgave voor een stuklijst? Neem contact op met de productspecialisten van INDI: zij zoeken met je uit welke norm, serie en maat bij jouw systeem horen.

Veelgestelde vragen

Tot welke druk gebruik je een S-serie snijringkoppeling?

Een S-serie snijringkoppeling volgens DIN 2353 gebruik je bij kleine diameters tot circa 630 bar, tegenover circa 315 bar voor de L-serie. Grotere maten liggen een of meer drukklassen lager, en de buis bepaalt mee wat de verbinding draagt. ORFS- en SAE Code 62-flensverbindingen zet je doorgaans in tot circa 420 bar. Reken altijd met de piekdruk, niet met de nominale werkdruk.

Heb je teflontape nodig bij het monteren van een hydraulische koppeling?

Alleen bij conische draad zoals NPT en BSPT, waar de draad zelf afdicht. Snijring-, ORFS- en JIC-koppelingen dichten af via de snijring, de O-ring of de 37°-conus en hebben geen tape nodig. Tape op zo'n verbinding geeft juist lekkage en losse deeltjes in het systeem.

Gebruik bij conische draad bij voorkeur een vloeibaar draadafdichtmiddel voor hydrauliekolie; waarom dat betrouwbaarder is dan tape, lees je in de blog waarom je geen teflontape gebruikt op hydrauliekkoppelingen.

Wat is het verschil tussen BSP- en metrisch schroefdraad?

BSP-draad (G) heeft een profielhoek van 55° volgens Whitworth en een steek in gangen per inch, metrisch draad een profielhoek van 60° en een steek in millimeter. Beide lopen cilindrisch en dichten af met een O-ring, dichtring of conus.

Ze lijken in maat op elkaar maar passen niet: een G3/8 meet 16,66 mm met een steek van 1,34 mm, een M16x1,5 meet 16 mm met een steek van 1,5 mm. In een verkeerde poort draait de koppeling een paar slagen mee en beschadigt daarna beide draden.

Welke certificering heeft een hydraulische koppeling nodig voor maritiem of offshore gebruik?

Voor maritieme en offshore-installaties vragen opdrachtgevers meestal een typegoedkeuring van een klassebureau zoals DNV, Lloyd's Register of Bureau Veritas. Die eis gaat vaak samen met RVS AISI 316L vanwege de corrosie door zout water. Controleer de goedkeuring per artikel in de productdata. Heb je het certificaat nodig voor je dossier? Neem contact op met INDI.

Hoe vaak vervang je de O-ring of Usit-ring van een koppeling?

Vervang de O-ring of Usit-ring bij elke demontage, ook als hij er nog heel uitziet. Een afdichting krijgt bij montage een blijvende vervorming en dicht daarna minder betrouwbaar af. Een hergebruikte ring is daarmee de meest directe oorzaak van lekkage na hermontage. Leg per machine een set afdichtingen in de gangbare maten klaar.

Wat veroorzaakt de meeste lekkages bij een snijringkoppeling?

De meeste lekkages ontstaan bij de montage. Dit zijn de vier vaste oorzaken:

• Verkeerde volgorde of richting: moer en snijring in de verkeerde volgorde over de buis, of de snijkant van het koppelingshuis af gericht.
• Te weinig insteek: de buis zit niet tot de aanslag in het koppelingshuis, waardoor de snijring maar deels grijpt.
• Verkeerd aandraaimoment: te weinig geeft lekkage, te veel vervormt buis en snijring.
• Beschadigd conisch vlak: een kras of vuil in de 24°-conus laat olie langs de snijring.

De aanpak: zaag de buis haaks af en ontbraam binnen en buiten → schuif moer en snijring in de juiste richting op de buis → voormonteer tot de snijring zichtbaar grijpt → draai af volgens de opgave van de fabrikant.

De voormontage stap voor stap zie je in de blog hoe je een snijring op een leiding monteert.