Motoren

Hydraulische motoren zetten de druk en het debiet van hydraulische olie om in koppel en een draaiende beweging op de as, het omgekeerde van een pomp. Elke hydromotor of hydrauliekmotor hoort bij een van twee families: orbit- en tandwielmotoren tot circa 250 bar, of plunjer- en radiaalzuigermotoren voor hoge druk en zwaar continu koppel. Het slagvolume in cm³ per omwenteling beslist, want met het drukverschil bepaalt het je koppel en met het debiet je toerental.

Bij INDI vind je orbit motoren van Danfoss en White Drive, tandwielmotoren met aluminium pomphuis en tandwielmotoren met stalen pomphuis van onder meer Casappa, en plunjermotoren van Sunfab, Danfoss en Parker.

Voor grijpers en kraanwerktuigen kies je uit rotatoren van Baltrotors, voor revisie uit de onderdelen orbitmotoren met seal kits en afdichtingssets.

Welke typen hydraulische motoren zijn er?

Er zijn vier hoofdtypen hydraulische motoren, en ze verschillen in het mechanisme waar de olie tegen duwt. Dat mechanisme bepaalt of een motor sterk is in koppel bij een laag toerental of juist in snelheid.

Type	Werking	Koppel en toerental	Typische inzet
Orbitmotor (gerotor of geroler)	een binnenvertande rotor rolt excentrisch in een statorring	hoog koppel bij laag toerental, globaal 10 tot 1.000 omw/min	wielaandrijving, borstel, lier, transportband
Tandwielmotor	twee in elkaar grijpende tandwielen in een aluminium of stalen huis	lager koppel bij hoog toerental, tot circa 3.000 omw/min en hoger	koelventilator, hulpaandrijving, lichte rollenbaan
Axiale plunjermotor	plunjers in een roterend cilinderblok onder een schuine as of tuimelschijf	hoog vermogen bij hoge druk, ruim 5.000 omw/min bij kleine slagvolumes	rijaandrijving, lier, kraan, zware mobiele machines
Radiaalzuigermotor	zuigers staan stervormig rond een nokkenring of excentrische as	zeer hoog koppel bij zeer laag toerental, vanaf enkele omw/min	wielnaaf, zware lier, haspel

Bij orbitmotoren bepaalt de serie de bouwmaat, het slagvolume en de toelaatbare asbelasting. De tabel zet de gangbare series van klein naar groot.

Serie	Slagvolume	Karakter	Typische inzet
OMM	8 tot 50 cm³/omw	kleinste bouwmaat, licht koppel, hoog toerental	kleine veegborstel, lichte transporteur
OMP	25 tot 400 cm³/omw	compacte allrounder met glijlagering of lagers	borstel, rollenbaan, hulpaandrijving
OMR	50 tot 375 cm³/omw	zwaardere lagering, hogere asbelasting dan de OMP	bouwmachine, aanbouwdeel, lichte lier
OMS	80 tot 400 cm³/omw	geroler-rotorset met schijfventiel, hoger rendement en drukniveau	wielaandrijving, industriële aandrijving
OMT	160 tot 500 cm³/omw	zware geroler-uitvoering voor hoog continu koppel	lier, zware wielaandrijving
OMV	315 tot 800 cm³/omw	grootste bouwmaat, zeer hoog koppel bij laag toerental	kraan, mixer, zware aandrijfas

Een W achter de serienaam (OMRW, OMSW, OMTW) staat voor een wielmotor met de flens halverwege het huis. Een extra S (OMSS, OMTS) staat voor een korte motor zonder eigen lagering, die je direct in een naaf of tandwielkast bouwt.

Verdeel je één oliestroom gelijk over twee of meer cilinders of aandrijvingen, dan gebruik je verdeelmotoren: tandwielsecties op een gezamenlijke as die elk hetzelfde debiet doorlaten.

Welke hydromotor past bij jouw toepassing?

Je kiest het type op vijf gegevens:

• Koppel: wat de as moet leveren, inclusief het aanloopkoppel onder last.
• Toerental: het bereik waarin de motor continu draait.
• Debiet: wat de pomp in liter per minuut aan de motor levert.
• Werkdruk: de continue druk die de kringloop toelaat.
• Belastingscyclus: korte cycli met pauzes, of uren achtereen op vol koppel.

Hoe zwaarder de cyclus, hoe zwaarder het principe. De tabel koppelt de gangbare toepassingen aan een motortype.

Toepassing	Passend type	Waarom
Kraan- of zwenkbeweging	orbitmotor OMT of OMV, of een radiaalzuigermotor	veel koppel bij enkele omwentelingen per minuut
Lier, licht tot middelzwaar	orbitmotor OMR of OMS	koppel direct op de trommel, compacte inbouw
Lier, zwaar met lange cyclus	radiaalzuigermotor of axiale plunjermotor	houdt hoog koppel vol bij continue belasting en hoge druk
Rijaandrijving	axiale plunjermotor in gesloten kringloop, of een wielmotor OMSW of OMTW	traploos regelbaar toerental in beide rijrichtingen
Transportband	orbitmotor OMP of OMR, of een tandwielmotor	matig koppel bij een constant toerental
Veegmachine of borstel	orbitmotor OMM of OMP, of een tandwielmotor	laag koppel bij een hoger toerental
Koelventilator	tandwielmotor	hoog toerental bij licht koppel, eenvoudige inbouw

Bij een rijdende machine bepaalt de kringloop de keuze. Voor een hydrostatische rijaandrijving pak je plunjermotoren, gesloten kringloopsystemen, hangt de motor aan een gedeelde pomp met ventielblok, dan kies je plunjermotoren, open kringloopsystemen.

Voor een wiel of naaf kies je uit plunjermotoren voor de aandrijving van een wiel, van axiale uitvoeringen tot radiaalzuigermotoren met een groot slagvolume. Moet de aandrijving zijn last vasthouden zodra de motor stopt, dan combineer je hem met lamellenremmen.

Op mobiel materieel zonder netvoeding staat een hydraulische motor er anders voor dan een elektrische aandrijving. De tabel zet de verschillen naast elkaar.

Kenmerk	Hydraulische motor	Elektrische aandrijving
Energiebron	pomp en tank die al op de machine zitten	accupakket, aggregaat of kabel
Vermogensdichtheid	hoog koppel uit een klein en licht huis	meer bouwvolume voor hetzelfde koppel
Schokbelasting	de drukbegrenzing vangt pieken en blokkeren op	overbelasting vraagt een beveiliging of slipkoppeling
Omgeving	ongevoelig voor stof, water en trilling	vraagt een hoge IP-klasse en goede afdichting
Rendement	lager, door lekkage en warmte in de kringloop	hoger, met minder warmteverlies

De vuistregel: draait de machine al op hydrauliek, dan levert een extra hydromotor het meeste koppel per kilo. Zit er geen pomp aan boord, dan ligt een elektrische aandrijving meer voor de hand.

Hoe herken en vervang je een hydrauliekmotor?

Een vervanger kies je op specificatie, niet op merknaam alleen. Komen slagvolume, werkdruk, debiet, aansluitmaten en draairichting overeen, dan past een motor van een ander merk net zo goed als het origineel.

Ontbreekt het typeplaatje, dan leid je de motor af uit vier kenmerken. De tabel geeft per kenmerk de gangbare uitvoeringen en hoe je meet.

Kenmerk	Gangbare uitvoering	Zo meet je het
As	cilindrisch met spie, conisch 1:8 met moer, of met splines zoals SAE 6B; gangbare diameters 25, 32, 35 en 40 mm	diameter, uitsteeklengte, spiebaanbreedte of aantal tanden
Flens	2-gats ovale flens (A2) of 4-gats vierkante flens (A4) bij orbitmotoren, SAE A, B of C bij tandwiel- en plunjermotoren, of een wielflens halverwege het huis	steekcirkel, aantal bouten en diameter van de centreerrand
Poorten	BSP-binnendraad zoals G1/2 of G3/4, metrische draad, of een SAE J518-flens bij hoge druk	draadmaat, positie op het huis en een eventuele derde poort voor lekolie
Slagvolume	in cm³/omw, vaak terug te vinden in de typecode, zoals 160 bij een OMR 160	toerental meten bij een bekend debiet, of overnemen uit de machinedocumentatie

Noteer alle vier de maten voordat je bestelt, want een verloopstuk op de poort lost een afwijkende as of flens niet op. Twijfel je of een alternatief merk op jouw flens en poorten aansluit? Neem contact op en geef de gemeten maten door.

Daarna beslis je of een revisieset volstaat of dat de hele motor eruit moet. Het symptoom wijst de weg.

Symptoom	Oorzaak	Aanpak
Olie langs de as of het deksel, natte flens	versleten asafdichting of O-ring	seal kit of afdichtingsset
Nieuwe keerring lekt snel opnieuw	te hoge huis- of retourdruk, drain niet aangesloten	drainleiding en retourdruk nalopen, daarna opnieuw afdichten
Motor verliest kracht, toerental zakt onder last	inwendige lekkage door slijtage aan rotorset, tandwielen of plunjers	complete motor vervangen
As heeft speling of tuimelt, lagergeluid	versleten lager	complete motor, bij plunjermotoren eventueel revisie

Seal kits voor orbitmotoren vind je bij de onderdelen orbitmotoren, revisiedelen voor plunjertypen bij de onderdelen voor plunjermotoren. Voor tandwiel- en verdeeltypen ga je naar tandwiel- en verdeelmotoren reserveonderdelen en accessoires, voor kraanrotatoren naar rotatoren onderdelen.

Hoe bereken je koppel en slagvolume van een hydraulische motor?

Het theoretische koppel bereken je met T = (Δp × Vg) ÷ 62,8:

• Δp: het drukverschil over de motor in bar, dus ingangsdruk min retourdruk.
• Vg: het slagvolume in cm³ per omwenteling.
• 62,8: de omrekenfactor 2π × 10, waarmee bar en cm³ samen Nm opleveren.

Rekenvoorbeeld: een orbitmotor van 200 cm³/omw bij 150 bar drukverschil → 150 × 200 ÷ 62,8 = 478 Nm theoretisch koppel.

Het toerental volgt uit het debiet, met n = (Q × 1000 × ηv) ÷ Vg:

• Q: het debiet naar de motor in liter per minuut.
• ηv: het volumetrisch rendement, in de praktijk 0,90 tot 0,95.
• Vg: het slagvolume in cm³ per omwenteling.

Rekenvoorbeeld: dezelfde motor bij 40 l/min en een rendement van 0,95 → 40 × 1000 × 0,95 ÷ 200 = 190 omw/min.

Weet je het koppel dat je nodig hebt, dan reken je het slagvolume terug met Vg = T × 62,8 ÷ Δp.

Rekenvoorbeeld: 600 Nm bij 150 bar → 600 × 62,8 ÷ 150 = 251 cm³/omw, dus een motor van 250 cm³ of de maat erboven.

Op de as houd je minder over dan berekend, door wrijving in lagers en afdichtingen en drukverlies in leidingen. Reken met een mechanisch rendement van circa 0,90, in het eerste voorbeeld dus circa 430 Nm, en houd marge voor het aanloopkoppel.

Welke olie vraagt een hydraulische motor?

De olie moet voldoen aan de reinheidsklasse volgens ISO 4406 en aan het viscositeitsbereik dat de fabrikant opgeeft, vaak ISO VG 32, 46 of 68. Te dunne olie verhoogt bij hoge temperatuur de inwendige lekkage, te dikke olie geeft bij een koude start cavitatie.

Niet elk type is even gevoelig voor vuil. De tabel geeft de richtwaarde per motortype.

Motortype	Gevoeligheid voor vervuiling	Richtwaarde reinheid (ISO 4406)
Tandwielmotor	laag: robuust tegen deeltjes, maar slijt bij langdurige vervuiling	20/18/15 of schoner
Orbitmotor	matig: ruime speling in de rotorset	20/18/15 of schoner
Axiale plunjermotor	hoog: nauwe passingen tussen plunjer, cilinderblok en regelvlak	18/16/13 of schoner

Vervuilde of verkeerde olie heeft vier gevolgen:

• Versnelde slijtage aan lagers, plunjers en loopvlakken.
• Inwendige lekkage, waardoor koppel en toerental onder last zakken.
• Een hogere olietemperatuur, die afdichtingen sneller laat verharden.
• Een kortere levensduur, het snelst bij plunjermotoren waar deeltjes het regelvlak beschadigen.

Zet je een nieuwe motor in een bestaand systeem, ververs of filter dan eerst de olie. Anders slijt de nieuwe motor op het vuil van de oude.

Welke merken hydraulische motoren vind je bij INDI?

Danfoss en White Drive dekken het orbitbereik, Casappa de tandwielmotoren, en Sunfab en BlackBruin de zuigermotoren voor hoge druk en groot koppel.

Merk	Sterk in	Typische inzet
Danfoss	orbitmotoren van OMM tot OMV, inclusief wiel- en korte uitvoeringen, plus H1-plunjermotoren	mobiele hydrauliek, lieren, kranen, rijaandrijving
White Drive	orbitmotoren in robuuste uitvoering met bijpassende afdichtingssets	bouw- en reinigingsmachines, mobiele werktuigen
Casappa	tandwielmotoren uit de series Kappa en Polaris, met revisiedelen als boutensets en drukplaten	ventilator- en hulpaandrijving, industriële kringlopen
Sunfab	axiale plunjermotoren met schuine as, continu tot 350 bar	rijaandrijving, lier, kraan
BlackBruin	radiaalzuigermotoren met slagvolumes boven 1.000 cm³/omw	wielaandrijving en lier bij zeer laag toerental
Baltrotors	rotatoren met een draagvermogen in kN	grijpers en kraanwerktuigen

Blijf bij vervanging bij voorkeur binnen één merk en serie. Flens, as en poorten liggen per serie vast en de seal kit hoort bij dat huis, dus bij een revisie zoek je niets opnieuw uit.

Hydraulische motoren bestellen bij INDI

Monteurs, onderhoudsteams en werkplaatsen in industrie, aannemerij en machinebouw bestellen bij INDI hydraulische motoren en revisiedelen van A-merken als Danfoss, White Drive, Casappa en Sunfab. Ze vallen onder pompen en motoren binnen hydrauliek, met de pompen, ventielen en koppelingen voor dezelfde kringloop.

Met een zakelijk account:

• bestel je direct op artikelnummer, zonder te zoeken;
• vind je eerdere bestellingen terug, met de exacte uitvoering die je toen koos;
• zet je de motoren en seal kits van je machinepark in lijsten en favorieten;
• bundel je motoren en revisiedelen voor meerdere machines of een hele ploeg in één bestelling.

Wil je een motor op specificatie laten uitzoeken of een prijsopgave voor meerdere machines? Neem contact op met de productspecialisten van INDI en geef slagvolume, werkdruk, debiet, as- en flensmaat door.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen continue, pulserende en piekdruk bij een hydraulische motor?

De continue werkdruk houdt de motor onbeperkt vol, de pulserende of intermitterende werkdruk een deel van de tijd en de piekdruk alleen kortstondig. Danfoss begrenst bij orbitmotoren de pulserende druk tot 10 procent en de piekdruk tot 1 procent van elke minuut.

Dimensioneer daarom op de continue druk en stel de drukbegrenzer onder de piekdruk af. Draai je structureel boven de continue druk, dan verkort je de levensduur van afdichtingen en lagers.

Hoe vaak vervang je de afdichtingen of seal kit van een hydraulische motor?

Je vervangt de seal kit op conditie, niet op een vast aantal draaiuren: bij olie langs de as, een natte flens of merkbaar drukverlies. Vuile olie en een hoge bedrijfstemperatuur laten afdichtingen sneller slijten en verharden, dus dan ligt de wissel eerder.

Plan de vervanging mee in een geplande onderhoudsstop, dan voorkom je dat een lekkage de machine onverwacht stillegt.

Moet je de lekolieaansluiting (drain) van een hydraulische motor altijd aansluiten?

Dat hangt af van het type en van de retourdruk. Axiale plunjermotoren hebben een aparte drainaansluiting die je altijd drukloos naar de tank leidt, terwijl veel orbit- en tandwielmotoren hun lekolie intern afvoeren.

Staan orbitmotoren in serie of is de retourdruk hoog, dan schrijft de fabrikant de drain wel voor. Laat je hem dan dicht, dan loopt de huisdruk op en perst de asafdichting eruit.

Waarom loopt een hydraulische motor warm tijdens bedrijf?

Een warme motor wijst bijna altijd op energie die in de kringloop als warmte verloren gaat. De meest voorkomende oorzaken:

• Inwendige lekkage door slijtage aan rotorset, tandwielen of plunjers.
• Te hoge werkdruk of een verkeerd afgestelde drukbegrenzer.
• Onvoldoende koeling door een vervuilde of te kleine oliekoeler.
• Verkeerde viscositeit: te dun bij hoge temperatuur, te dik bij een koude start.
• Te hoge retourdruk door een vernauwde of verstopte retourleiding.

Aanpak: meet druk en temperatuur bij de motor → controleer olie en viscositeit → loop retourleiding en retourfilter na. Zakt het toerental bij gelijk debiet, dan lekt de motor inwendig.

Mag een hydraulische motor in beide draairichtingen draaien?

De meeste orbitmotoren en veel tandwielmotoren draaien beide kanten op: je wisselt in- en uitgang, zodat de hoogste druk op de ingaande poort staat. Uitvoeringen met een ingebouwde terugslagklep of een aangebouwde rem vragen een vaste aansluitvolgorde.

Een tandwielmotor voor één draairichting voert zijn lekolie intern af naar de retourpoort, dus omgekeerd aansluiten zet druk op de asafdichting. Controleer de draairichting altijd voordat je een vervanger aansluit.

Welk onderdeel van een hydraulische motor leg je als reserve op de plank?

Leg per kritische aandrijving minimaal een seal kit klaar, want lekkage aan de asafdichting is de meest voorkomende storing. Die set wissel je in een geplande stop, voordat een lek de machine stillegt.

Voor een machine of lijn die niet stil mag vallen leg je ook een complete motor in dezelfde uitvoering klaar, want bij inwendige slijtage helpt alleen vervanging. Noteer per machine slagvolume, flens, as en poortmaat, zodat de reserve echt past.