Schuifmaten

Een schuifmaat meet binnen-, buiten- en dieptematen tot op 0,05 of 0,02 mm nauwkeurig. Daarmee controleer je of een as binnen tolerantie valt en hoeveel speling er op een lagerzitting staat — precisie die een duimstok of rolmaat niet haalt.

Bij INDI vind je 37 schuifmaten van Mitutoyo, Facom, Richter, Gedore en Expert: analoog met nonius, digitaal met display of met meetklok. Het assortiment loopt van 0-100 tot 0-600 mm meetbereik, met nauwkeurigheden van 0,05 tot 0,02 mm.

Op deze pagina staat wat je nodig hebt om te kiezen: het verschil tussen analoog en digitaal, het juiste meetbereik en de juiste nauwkeurigheid, wat DIN 862 vastlegt en welke uitvoering olie en koelvloeistof verdraagt. Zoek je breder? Bekijk het volledige aanbod meetgereedschap.

Analoge, digitale of meetklokschuifmaat: wat is het verschil?

Het verschil zit in de aflezing, niet in het meetprincipe. Alle drie de uitvoeringen klemmen het werkstuk tussen dezelfde bekken; de manier waarop je de maat afleest bepaalt je meetsnelheid, je foutkans en de gevoeligheid voor storing.

Uitvoering	Aflezing	Nauwkeurigheid	Sterk in	Zwak punt
Analoge schuifmaat (nonius)	Hoofdschaal plus noniusschaal	0,05 mm (1/20) of 0,02 mm (1/50)	Werkt zonder batterij, verdraagt stof, olie en een val	Vraagt oefening en goed licht
Meetklokschuifmaat	Wijzerplaat voor de fractie	0,02 mm	Snel aflezen zonder batterij, direct zicht op afwijking binnen een serie	Tandwielmechaniek is gevoelig voor spanen en vuil
Digitale schuifmaat	Display in mm of inch	0,02 mm bij 0,01 mm resolutie	Foutloos aflezen bij series, omschakelen tussen mm en inch, IP67 leverbaar	Afhankelijk van een knoopcel

Veel digitale modellen meten absoluut: het nulpunt blijft na uitschakelen staan, dus nulstellen hoeft niet elke meting opnieuw. Dat scheelt handelingen bij herhaalde controles aan dezelfde maat.

Werk je op locatie tussen trillingen, stof en olie? Dan houdt een analoge schuifmaat of meetklokuitvoering het langer vol: geen batterij die uitvalt op het moment dat je meet. Meet je hele dagen series aan de bank? Dan wint het display.

Veel technische diensten leggen daarom bewust twee maten in de bus: digitaal voor het snelle werk, mechanisch als achtervang.

Hoe werkt een schuifmaat en hoe lees je hem af?

Een schuifmaat bestaat uit een vaste schaalstang met meetbek en een schuif met een tweede bek. Je klemt het werkstuk tussen de bekken en leest de maat af op de schaal, het display of de wijzerplaat.

Meting	Waarmee	Praktijkvoorbeeld
Buitenmaat	Grote bekken aan de voorzijde	Asdiameter, plaatdikte, boutkop
Binnenmaat	Kleine bekken aan de achterzijde	Boring, bus, lagerzitting
Dieptemaat	Dieptestang aan het uiteinde	Blindgat, verzinking, sleuf

Met één universele schuifmaat dek je die drie metingen af, zonder wisselen van gereedschap. Bij een analoge uitvoering tel je twee waarden bij elkaar op: maat = hele millimeters op de hoofdschaal + (noniusstreepje × deelwaarde).

• Hele millimeters — de laatste hele streep links van de nullijn van de nonius.
• Noniusstreepje — het streepje van de nonius dat exact samenvalt met een streep op de hoofdschaal.
• Deelwaarde — 0,05 mm bij een 1/20-nonius, 0,02 mm bij een 1/50-nonius.

Rekenvoorbeeld op een 1/50-schaal: de nullijn staat net voorbij 24 mm en het zevende noniusstreepje valt samen. → 24 + (7 × 0,02) = 24,14 mm

De grootste meetfouten ontstaan door te hard aanklemmen of door te meten op de punt van de bekken. Leg het werkstuk zo diep mogelijk tussen de bekken en klem met gelijkmatige druk. Stap voor stap oefenen? Lees dan hoe een schuifmaat werkt op ons blog.

Welke schuifmaat kies je voor jouw werk?

Drie dingen bepalen je keuze: meetbereik, nauwkeurigheid en type. Loop ze in die volgorde langs, dan houd je binnen het assortiment een handvol artikelen over.

Begin bij het meetbereik. Kies niet automatisch het grootste bereik, want een langere schaalstang weegt meer en ligt logger in de hand.

Meetbereik	Waarvoor je hem pakt	Let op
0-100 en 0-150 mm	Dagelijks montage- en werkplaatswerk, meegaan in de bus of gereedschapskist	Het gangbaarste bereik: 13 van de 37 artikelen meten 0-150 mm
0-200 mm	Grotere onderdelen en diepere opnames op de servicewagen	Iets zwaarder in de hand, ook leverbaar in IP67
0-250 en 0-300 mm	Flenzen, lagerhuizen en constructiedelen in de machinebouw	Kies dit bereik pas als je grootste maat erom vraagt
0-400 en 0-600 mm	Grote werkstukken, lasconstructies en zware machinedelen	De toelaatbare afwijking loopt op naarmate je een grotere lengte meet

Bepaal daarna de nauwkeurigheid op basis van de tolerantie die je controleert. Voor speling, passingen en lagerzittingen bij machineonderhoud is 0,02 mm de praktijkstandaard.

Nauwkeurigheid	Geschikt voor	Uitvoering
0,05 mm (1/20-nonius)	Grove maatcontrole en montagewerk, snel een maat checken	Analoog
0,03 mm	Routinewerk met een krappere marge	Analoog of digitaal
0,02 mm (1/50-nonius of digitaal)	Speling, passingen, lagerzittingen en kwaliteitscontrole	Digitaal of meetklok

Let op het verschil tussen resolutie en meetonzekerheid. Een display leest af in honderdsten, maar temperatuur, meetdruk en slijtage bepalen mee hoe hard dat laatste cijfer is. Bewaak je toleranties krapper dan een paar honderdste? Grijp dan naar een micrometer.

Kies tot slot het type dat bij je meting past.

Type	Meet	Kies je bij
Universele schuifmaat	Buiten, binnen en diepte	Het merendeel van het werk; 32 van de 37 artikelen
Diepteschuifmaat	Diepte van gaten, sleuven en verzinkingen	Herhaald dieptewerk, met een aparte dieptebrug voor stabiel aanleggen
Aftekenschuifmaat	Meet en tekent af met geharde punten	Maatvoering overzetten op plaat of werkstuk
Puntschuifmaat	Groeven, tandflanken en smalle vlakken	Meetpunten waar een gewone bek niet bij komt

Twijfel je tussen bereik, nauwkeurigheid en type voor een specifieke toepassing? De productspecialisten van INDI kijken met je mee naar de meting die je doet.

Kwaliteitsmerken en de DIN 862-norm

Het verschil tussen een A-merk en een budgetmaat zit in de constantheid. Gelapte geleidingsvlakken, een strak gepaste schuif en geharde meetvlakken geven na duizenden metingen dezelfde waarde.

Bij goedkopere maten loopt de speling in de schuif sneller op. Dat merk je het eerst aan de binnenbekken en aan de dieptestang.

Merk	Artikelen bij INDI	Sterk in
Mitutoyo	18	Precisiewerk en kwaliteitscontrole; digitale modellen met absolute aflezing en IP67-uitvoeringen
Facom	7	Robuust werkplaatsgebruik, mechanische in- en uitwendige maten en diepteschuifmaten op 1/50 mm
Richter	6	Breed basisassortiment, ook grotere bereiken en aftekenuitvoeringen
Gedore	2	Algemeen onderhoud aan machines en materieel
Expert	1	Universele 1/20-schuifmaat als vaste maat in de gereedschapskist

DIN 862 legt de opbouw, de toelaatbare foutgrenzen en de meetonzekerheid van schuifmaten vast over het hele meetbereik. Een schuifmaat volgens die norm geeft je dus zwart-op-wit welke afwijking maximaal is toegestaan.

De norm houdt er rekening mee dat de toegestane afwijking oploopt bij een grotere meetlengte. Een afwijking bij 200 mm valt daarom ruimer uit dan bij 20 mm; dat hoort bij het meetprincipe en duidt niet op een fabricagefout.

Leg je meetwaarden vast in een rapport of een ISO-geborgd proces? Dan telt DIN 862 als onderbouwing van je meetresultaat. De productdata per artikel vermeldt de norm en de bijbehorende nauwkeurigheid.

Past deze schuifmaat bij jouw werkomgeving?

Je werkomgeving bepaalt de uitvoering. Olie, koelvloeistof en metaalstof stellen andere eisen dan een droge werkbank, en meetwerk voor kwaliteitscontrole vraagt om een certificaat.

Werkomgeving	Uitvoering	Waarom
Droge werkbank of meetruimte	Digitaal IP20 of analoog	Geen extra afdichting nodig, snelste aflezing per meting
Verspaning met koelvloeistof en spanen	Digitaal IP67	Stofdicht en bestand tegen tijdelijke onderdompeling volgens IEC 60529
Onderhoud op locatie, olie en vocht	Analoog of meetklok	Mechanisch en direct inzetbaar, ook zonder stroom en bij kou
RVS en corrosiegevoelige delen	Gehard roestvast staal	Roest niet vast in de geleiding en houdt de meetvlakken scherp
Kwaliteitscontrole en ISO-borging	Uitvoering met kalibratiecertificaat	Afwijking per meetpunt en herleidbaarheid zwart-op-wit vastgelegd

De IP-classificatie uit IEC 60529 geeft aan hoeveel stof en vocht een schuifmaat buiten houdt: het eerste cijfer staat voor stof, het tweede voor water. Bij CNC-bewerking trekt een open display na één spat koelvloeistof vocht binnen, terwijl een IP67-uitvoering gewoon doormeet.

Veeg de schuifmaat na gebruik droog en bewaar hem in de bijbehorende cassette, niet los tussen de sleutels. Voor periodieke controle van je meetgereedschap vind je in dezelfde categorie ook kalibreergereedschap.

Heb je een bijzondere combinatie van eisen, bijvoorbeeld IP67 én een kalibratiecertificaat? Neem contact op met onze productspecialisten voor advies op maat.

Schuifmaten online bestellen bij INDI

In de webshop filter je binnen de 37 artikelen direct op merk, meetbereik, nauwkeurigheid en type. Zo houd je de keuze klein en zie je per artikel de specificaties, de voorraadstatus en je netto prijs na inloggen.

Bij een digitale schuifmaat zit standaard meer in de doos dan het instrument alleen:

• Opbergcassette — beschermt de meetvlakken tussen twee klussen door.
• Knoopcel — meteen meten na het uitpakken, zonder eerst een batterij te zoeken.
• Fabriekscertificaat — bewijs van de fabriekscontrole; bewaar het bij het instrument voor een audit.

Prijzen staan netto en exclusief btw; na inloggen zie je jouw prijs en de staffel bij grotere aantallen. Rust je een complete werkplaats of technische dienst uit? Vraag dan een offerte aan.

Eerdere bestellingen staan in je account. Een vervangende maat voor de ploeg komt daarmee in een paar klikken opnieuw op de pakbon.

Bestel je voor 18:00 uur en staat het artikel op voorraad? Dan ligt de schuifmaat de volgende werkdag bij de monteur. Hoort er meer bij de klus, kijk dan in de categorieën meetklokken en voelermaten.

Kom je een artikel niet tegen onder de benaming die jij gebruikt — kaliper, vernier of schuifpasser? Neem contact op en de productspecialisten zoeken mee op omschrijving of typeaanduiding van de machine.

Veelgestelde vragen over schuifmaten

Welke batterij heeft een digitale schuifmaat nodig?

De meeste digitale schuifmaten werken op één knoopcel: een zilveroxide SR44 of een lithium CR2032, afhankelijk van het model. Het exacte type staat in de handleiding en naast het batterijklepje. Zo'n cel gaat bij normaal gebruik ruim een jaar mee. Leg een reservecel in de bus.

Wat is het verschil tussen een 1/20- en een 1/50-nonius?

Het verschil zit in de deelwaarde. Een 1/20-nonius leest af tot 0,05 mm, een 1/50-nonius tot 0,02 mm. Voor montagewerk volstaat 1/20; voor speling, passingen en lagerzittingen pak je 1/50. Tel het samenvallende deelstreepje en vermenigvuldig dat met de deelwaarde.

Wat is het verschil tussen een schuifmaat en een micrometer?

Een schuifmaat meet tot 0,02 mm en dekt binnen-, buiten- én dieptematen af met één instrument. Een micrometer meet alleen over een vast bereik van 25 mm en leest af tot 0,001 mm. Bewaak je toleranties krapper dan een paar honderdste? Pak dan de micrometer.

Hoe vaak laat je een schuifmaat kalibreren voor ISO-borging?

Eén keer per jaar is gangbaar in een ISO-geborgd proces. Bij dagelijks intensief gebruik, na een val of bij twijfel over een meetwaarde hoort een controle er tussendoor bij. Leg het interval vast in je kalibratieplan en bewaar de certificaten bij het instrument.

Stel je een schuifmaat zelf op nul of hoort dat bij de kalibratie?

Nulstellen doe je zelf, kalibreren niet. Reinig de meetvlakken, sluit de bekken volledig en druk bij een digitale uitvoering op de nulknop; bij een nonius of meetklok vallen de nullijnen dan exact samen. Eén spaander geeft al een verkeerde nulstand. Kalibreren vraagt om herleidbare eindmaten.

Wat doe je als je digitale schuifmaat op locatie uitvalt?

Plaats de reservecel en meet door. Heb je die niet bij je, pak dan een mechanische maat: een analoge schuifmaat met nonius of een meetklok werkt zonder stroom. Controleer eerst het nulpunt met gesloten bekken. Bij spoed helpt onze klantenservice je aan een vervanger.