Voor 18 uur besteld, morgen in huis* Gratis verzending vanaf € 250 excl. btw Vragen? Bel 088 0666 000
Een machineklem, ook machine klem of machinebankschroef genoemd, zet een werkstuk haaks en trillingsvrij vast op de tafel van een kolomboormachine of freesbank. Er zijn twee hoofduitvoeringen: vaste klemmen voor maximale stijfheid bij zwaar freeswerk, en draaibare klemmen met graadverdeling voor boren en frezen onder een hoek. De bekbreedte bepaalt de keuze, van 80 mm voor licht boorwerk tot 150 mm voor zware blokken.
INDI levert machineklemmen van Kanca en FZA in bekbreedtes van 80 tot 150 mm, in gietijzer en staal, met losse T-moeren volgens DIN 508 in dezelfde categorie. Alles gericht op dagelijks gebruik in de werkplaats, bij onderhoud, machinebouw en algemeen metaalwerk. Hieronder lopen we de vragen door die op deze categorie het vaakst terugkomen: bekbreedte, spankracht, montage en het verschil met een bankschroef.
Een machineklem bevestig je direct op de machinetafel, via de T-sleuven met T-moeren en spanbouten. Het werkstuk zit daarmee vast aan de machine zelf, niet aan een losse ondergrond.
Het principe is simpel: een vaste bek, een beweegbare bek en een spindel die de beweegbare bek naar binnen trekt. De bodem is vlak bewerkt, zodat de klem vol op de tafel rust.
Waarom die vlakke bodem telt: elke tiende millimeter speling tussen klem en tafel versterkt zich tijdens het verspanen. Trillingen, maatafwijkingen en een ruwere afwerking volgen daaruit.
Het verschil met een bankschroef zit in rigiditeit en uitlijning:
| Kenmerk | Machineklem | Bankschroef |
|---|---|---|
| Bevestiging | Op de machinetafel, in de T-sleuven | Op de werkbank, los of vastgeschroefd |
| Bouwhoogte | Laag, zodat de spil bereik houdt | Hoog, op werkhoogte |
| Bodem | Vlak bewerkt, uit te klokken met een meetklok | Zelden vlak genoeg om zuiver uit te lijnen |
| Krachtopname | Zijdelingse snijkrachten tijdens frezen | Grijpkracht bij vijlen, zagen, buigen |
| Typisch werk | Een sleuf frezen in een blok staal, haaks boren op maat | Draad snijden op een pijp, monteren en demonteren |
Een bankschroef op de machinetafel schroeven is daarom geen alternatief. De bekken vangen de zijdelingse freeskrachten niet op, en de bodem laat zich nauwelijks zuiver uitklokken.
Binnen de machineklemmen zelf loopt de tweede keuze tussen vast en draaibaar:
| Uitvoering | Opbouw | Sterk in | Let op |
|---|---|---|---|
| Vaste machineklem | Geen zwenkvoet, dus minder onderdelen die verlopen | Zwaar en vlak freeswerk, maximale stijfheid | Hoeken haal je alleen uit het werkstuk of de machine |
| Draaibare (zwenkbare) machineklem | Onderstel met graadverdeling | Hoekboringen, afschuiningen, wisselend onderhoudswerk | Zwenkvoet na het instellen stevig vastzetten |
Werk je vooral vlak en zwaar? Kies vast. Wissel je per klus van hoek, bijvoorbeeld in onderhoud en reparatie, dan verdient een draaibare uitvoering zich snel terug.
Let bij een draaibare klem op de zwenkvoet. Een half aangedraaide voet hoort bij de meest voorkomende oorzaken van maatafwijkingen die uit het niets lijken te komen.
Kort antwoord: stem de bekbreedte af op je zwaarste bewerking, niet op je gemiddelde. Een klem die je telkens helemaal openzet om net een werkstuk te pakken, is te klein gekozen.
| Bekbreedte | Machine | Typisch werk | Let op |
|---|---|---|---|
| 80 mm (kleine machineklem) | Kolomboormachine, kleine freestafel | Licht boorwerk, montagewerk, kleine werkstukken | Compact, dus weinig bekoppervlak bij zware snedes |
| 100 mm | Kolomboormachine, conventionele freesbank | Boren, tappen en lichter freeswerk | De veelzijdige middenmaat voor een MKB-werkplaats |
| 120 en 125 mm | Freesbank, zwaardere kolomboormachine | Serieuzer freeswerk, grotere en zwaardere werkstukken | Meer bekoppervlak, dus meer grip per spanslag |
| 150 mm (grote machineklem) | Freesbank met ruime tafel | Zwaar freeswerk en grote blokken | Klemgewicht loopt op tot ruim 11 kg, plus het werkstuk |
De vuistregel erachter: bij een te kleine klem verlies je bekoppervlak én spindelgeleiding, precies op het moment dat je ze nodig hebt.
Daarna bepaalt de vorm van het werkstuk welke bek je erop zet:
| Werkstuk | Bek of hulpstuk | Waarom |
|---|---|---|
| Vlak en rechthoekig | Standaard vlakke bekken | Vol contact over het hele bekoppervlak |
| Rondstaf en buis | Prismabekken (V-bekken) | Vlakke bekken raken een as op twee lijnen, een prisma pakt vier contactvlakken en houdt de as stil |
| Aluminium, messing, gefinisht | Beschermbekken of zachte bekken | Geen indrukmarkeringen op een bewerkt oppervlak |
| Dun of onregelmatig | Parallelblokjes en spanijzers naast de klem | Ondersteuning onder het werkstuk en een tweede opspanpunt |
| Seriewerk | Zachte bekken die je zelf uitfreest | Elke opspanning identiek, dus dezelfde maat per stuk |
Beschermbekken en zachte bekken bestel je los bij beschermbekken, en opspanmiddelen zoals spanijzers en losse T-moeren vind je bij toebehoren voor klemgereedschap.
Twijfel je over maat of uitvoering? Geef door op welke machine de klem komt, wat je zwaarste bewerking is en welke werkstukken je het meest klemt. Neem contact op met de productspecialisten van INDI voor een gericht advies.
Voor dagelijks werkplaatsgebruik telt vooral of de klem niet verloopt, of de spindel jaren meegaat en of de bekken parallel blijven. INDI voert daarvoor Kanca en FZA, aangevuld met hoekspanners van Bessey in dezelfde categorie.
| Merk | Uitvoering | Maten | Geschikt voor |
|---|---|---|---|
| Kanca | Robuust uitgevoerde machineklemmen | 80, 100, 125 en 150 mm bekbreedte | Algemeen werkplaats- en metaalbewerkingswerk |
| FZA | MT3-serie machineklemmen en machinebankschroef | 80, 100 en 120 mm bekbreedte | Professioneel dagelijks gebruik, opschalen binnen één serie |
| Bessey | Hoekspanners uit de WSM-serie | Twee uitvoeringen | Twee delen haaks tegen elkaar spannen bij las- en montagewerk |
Beide klemmerken staan bekend als degelijk en betaalbaar voor professioneel gebruik. Dat is de klasse waar de meeste werkplaatsen in de praktijk voor kiezen: geen fijnmechanisch topsegment met extreme toleranties, wel klemmen die dag in dag uit hun werk doen.
Het materiaal bepaalt daarna hoe de klem zich gedraagt onder belasting:
| Uitvoering | Eigenschap | Sterk in | Aandachtspunt |
|---|---|---|---|
| Gietijzer | Dempt trillingen door de structuur van het materiaal | Rustiger snijgeluid en een nettere afwerking bij algemeen boor- en freeswerk | Minder slijtvast dan gehard staal |
| Staal met geharde bekken | Slijtvast en maatvast | Nauwkeurig werk, veel op- en afspannen, klemmen in hard materiaal | Minder demping, dus let op je snijinstellingen |
| Body met verwisselbare bekken | Het slijtdeel zit los van de klem | Werkplaatsen die wisselen tussen ruw staal en zachte of gefinishte delen | Bekken tijdig vervangen, ingelopen bekken kosten spankracht |
In de filters staan gietijzer en staal naast elkaar, net als de optie verwisselbare bekken. Let daarnaast op de afwerking van de bodem: een vlak bewerkte bodem laat zich uitklokken, een ruwe bodem houdt je klem scheef, hoe goed de bekken ook zijn.
Kort antwoord: meet eerst de T-sleuven van je machinetafel. De sleufbreedte bepaalt welke T-moeren en spanbouten passen, en die maatvoering volgt DIN 650 voor de sleuf en DIN 508 voor de T-moer.
| Sleufbreedte tafel | T-moer DIN 508 | Lengte | Hoogte |
|---|---|---|---|
| 10 mm | M8 | 15 mm | 12 mm |
| 12 mm | M10 | 18 mm | 14 mm |
| 16 mm | M14 | 25 mm | 18 mm |
Loop daarna de rest van de tafel na:
Meet dit vooraf op of stuur de gegevens van je machinetafel door, dan controleren de productspecialisten van INDI met je mee voordat je bestelt.
Hoeveel spankracht je nodig hebt volgt uit het type bewerking:
| Bewerking | Krachtrichting | Benodigde spankracht | Aandachtspunt |
|---|---|---|---|
| Boren | Neerwaarts, drukt het werkstuk in de klem | Relatief laag | Bij het doorbreken van de boor ontstaat een draaimoment |
| Tappen en ruimen | Draaimoment rond de gereedschapsas | Gemiddeld | Werkstuk vol in de bek, niet op een randje |
| Frezen | Zijdelings, wandelt het werkstuk uit de bekken | Hoog | Loopt verder op bij grote freesdiameters en zware snedes |
Vuistregel: klem op het grootste beschikbare bekoppervlak, laat het werkstuk zo min mogelijk uitsteken en ondersteun het met parallelblokjes. Een werkstuk dat diep en vol in de klem zit, vraagt minder spankracht dan een werkstuk dat je met een randje pakt.
Voor boor- en algemeen freeswerk volstaat een instap- of middenklasse machineklem, ook op lichter CNC-werk. Werk je consequent in de honderdsten of draai je serieproductie met nulpunt- en modulaire opspansystemen? Dan telt de haaksheid van een precisieklem mee in je maattolerantie.
Hydraulische en pneumatische machineklemmen zie je vooral in die serieproductie, waar elke spanslag seconden scheelt. Voor onderhoud, reparatie en machinebouw doet een mechanische spindelklem hetzelfde werk, zonder extra installatie op de machine.
En het belangrijkste veiligheidspunt: een werkstuk dat losschiet tijdens het frezen is een projectiel. Twijfel je over de opspanning? Neem lichtere snedes of zoek een tweede opspanpunt, in plaats van het handwiel harder aan te trekken.
Machineklemmen bestel je direct online bij INDI. Filter de categorie op wat telt voor jouw machine, leg in de winkelwagen en reken af.
Naast de klem zelf staan losse T-moeren DIN 508 in deze categorie, plus beschermbekken en zachte bekken als toebehoren. Neem er bij een nieuwe klem meteen een set bij, dan sta je niet stil zodra er een aluminium onderdeel op de tafel komt.
Werk je ook buiten de machinetafel? Bekijk dan de bankschroeven voor de werkbank, de pijp bankschroeven voor leidingwerk, de handspanners voor snel fixeren en de lijmtangen voor lijm- en montagewerk. Het volledige overzicht staat onder klemgereedschap.
Op voorraad en voor 18:00 uur besteld? Dan heb je de klem de volgende werkdag in huis. Prettig op het moment dat een klem stuk is en de machine stilstaat.
Zakelijke klanten bestellen op artikelnummer, houden hun bestelhistorie bij in het account en herhalen een eerdere bestelling in een paar klikken. Kom je er in de filters niet uit of wil je de maat zeker weten? Neem contact op met de productspecialisten van INDI, maandag tot en met vrijdag van 7 tot 18 uur.
De maximale spanwijdte is de grootste bekopening, dus het breedste werkstuk dat tussen de bekken past. In dit assortiment loopt de maximale klembreedte van 80 tot 150 mm; de exacte waarde staat per model in de productspecificaties. Let op het verschil met de bekbreedte: die zegt hoe breed de bek zelf is, niet hoe ver hij opent. Kies niet op de grens, want een vrijwel volledig opengedraaide spindel geeft de minste geleiding.
De meeste machineklemmen gaan niet kapot, ze lopen vast door spanen en gebrek aan smering. Met een vast ritme houd je hem jaren goed:
Staat de machine langer stil, veeg de klem dan droog en licht ingevet weg.
Zelf monteren doe je met T-moeren, spanbouten, een sleutel en voor nauwkeurig werk een meetklok. Zo pak je het aan:
Voor boorwerk volstaat visueel uitlijnen meestal. Voor freeswerk waarbij haaksheid telt, is de meetklok geen luxe.
Negen van de tien keer zit het in vuil of smering, niet in een defect. Open de klem volledig, reinig de geleiding, de spindelbaan en de schroefdraad, smeer de spindel en draai hem een paar keer helemaal open en dicht. Voelt hij daarna nog zwaar of ongelijkmatig? Inspecteer dan de bekken op inloop en de spindel op axiale speling, want ingelopen bekken grijpen alleen nog op de randen en verliezen spankracht. Blijft de klem onbetrouwbaar spannen, vervang hem dan, want een klem die tijdens het frezen laat schieten is een veiligheidsrisico.
