Softstarter

Een softstarter start en stopt een driefasenmotor geleidelijk, zodat je aanloopstroom, koppelstoten en spanningsdips beperkt. In plaats van de motor in één klap op volle netspanning te zetten, bouwt het toestel de spanning stapsgewijs op.

Dat maakt een softstarter de logische keuze voor pompen, transportbanden, compressoren en zaagmachines waar een directe online-start (DOL) of een ster-driehoekschakeling tekortschiet. Je voorkomt drukstoten in het leidingwerk en onnodige slijtage aan koppelingen, lagers en aandrijfriemen.

Bij INDI vind je softstarters van Eaton (DS7-serie) en Schneider Electric (ATS01 en ATS22), van 1,5 tot 45 kW bij 400 V en met een nominale bedrijfsstroom Ie van 6 tot 88 A. Ze staan in de categorie voedingen en omvormers, naast frequentieregelaars, transformatoren en gelijkspanningsvoedingen.

Wat is een softstarter en hoe werkt hij?

Een softstarter bouwt de spanning naar de elektromotor geleidelijk op via een spanningsramp, waardoor de aanloopstroom en het aanloopkoppel binnen de perken blijven. In de praktijk hoor je ook de termen soft starter en aanloopstroombegrenzer voor hetzelfde toestel.

Onder de kap gebeurt dat met antiparallel geschakelde thyristors die het geleidingsmoment per halve periode verschuiven. Aan het begin van de ramp laten ze weinig spanning door, daarna steeds meer, tot de motor op volle netspanning draait.

Het assortiment kent twee hoofdtypen:

• Standaard softstarters — vaste spanningsramp voor start en stop. Je stelt een beginspanning en een ramptijd in; de rest verloopt volgens dat profiel.
• Softstarters met koppelregeling — sturen naast de spanning ook op het geleverde koppel. Nuttig bij een wisselend tegenkoppel, zoals een pomp tegen variabele druk.

Wat is het verschil tussen een softstarter en een frequentieregelaar?

Een softstarter regelt alleen de start- en stopfase; daarna draait de motor rechtstreeks op de netfrequentie van 50 Hz. Een frequentieregelaar regelt het toerental continu, ook tijdens bedrijf, door de frequentie te variëren.

Kies dus een softstarter voor een soepele start bij een vast bedrijfstoerental, en een frequentieregelaar zodra je het toerental tijdens het proces aanpast. Beide staan bij INDI onder voedingen en omvormers, zodat je de twee naast elkaar vergelijkt.

Deze tabel zet de vier startmethodes naast elkaar. De stroomwaarden zijn indicatief en hangen af van motortype en belasting.

Startmethode	Wat het toestel regelt	Aanloopstroom (indicatief)	Typisch inzetgebied
Direct online (DOL)	Niets — motor direct op volle netspanning	6 tot 8 × In	Kleine motoren op een sterk net
Ster-driehoek	Twee vaste spanningstrappen	2 tot 3 × In	Bestaande installaties, onbelaste start
Softstarter	Spanningsramp bij start en stop	Instelbaar, doorgaans 2 tot 4 × In	Pompen, transportbanden, compressoren
Frequentieregelaar	Toerental tijdens de hele bedrijfscyclus	1 tot 1,5 × In	Processen met wisselend toerental

Welke softstarter past bij 230 V of 400 V?

Filter op Nominale bedrijfsspanning Ue. Het assortiment kent twee bereiken: 230–480 V (de Eaton DS7-serie) en 380–400 V (de Schneider ATS-modellen). Voor een standaard 400 V-driefasenmotor voldoen beide groepen.

Werk je op 230 V driefase, dan blijft het bereik 230–480 V over. Let daarbij op één ding: hetzelfde toestel levert bij 230 V een lager motorvermogen dan bij 400 V. Het filter Nominaal vermogen bij 230 V loopt daarom van 1,5 tot 22 kW, tegenover 1,5 tot 45 kW bij 400 V.

De reden is de stroom. Bij gelijk vermogen trekt een motor op 230 V bijna dubbel zoveel stroom als op 400 V, en de nominale bedrijfsstroom Ie van de softstarter vormt de begrenzing — niet het kW-getal.

Zoek je op stroom in plaats van op vermogen, bijvoorbeeld naar een softstarter van 16 A? Filter dan direct op Nominale bedrijfsstroom Ie. Het assortiment loopt van 6 tot 88 A bij een omgevingstemperatuur van 40 °C.

Let op het verschil tussen 230 V driefase en 230 V eenfase. De softstarters in deze categorie sturen driefasen-kooiankermotoren aan. Heb je een eenfasemotor van 230 V, dan vraagt dat een andere oplossing. Neem contact op met onze productspecialisten voor het juiste alternatief.

Kies je een softstarter op kW of op nominale stroom (Ie)?

Begin met het filter Motorvermogen (kW) en controleer die keuze daarna met de nominale stroom Ie. Het kW-getal op het typeplaatje is een richtwaarde; de stroom is wat de softstarter daadwerkelijk verwerkt.

Die controle telt vooral bij een zware aanloopbelasting. Denk aan een compressor die tegen opgebouwde druk opstart, of een volbeladen transportband die stilstaat. Dat heet in de praktijk een Heavy Duty-start, tegenover een lichte Normal Duty-start.

Een 15 kW-motor die je vier keer per uur onbelast start, valt in een heel andere klasse dan diezelfde motor met een lange, vol belaste aanloop. Kies bij Heavy Duty een softstarter met ruime stroommarge, zodat hij de startklasse haalt zonder derating of vroegtijdige uitval.

Deze tabel vat de keuzecriteria en de bijbehorende filters samen.

Keuzecriterium	Bereik in het assortiment	Filter in de webshop
Motorvermogen bij 400 V	1,5 – 45 kW	Nominaal vermogen draaistroommotor bij 400 V
Motorvermogen bij 230 V	1,5 – 22 kW	Nominaal vermogen draaistroommotor bij 230 V
Nominale bedrijfsstroom Ie	6 – 88 A bij 40 °C	Nominale bedrijfsstroom Ie
Nominale bedrijfsspanning Ue	230 – 480 V en 380 – 400 V	Nominale bedrijfsspanning Ue
Stuurspanning Us	24 V AC/DC, daarnaast een 230 V-variant	Nominale regelvoedingsspanning Us
Motorbeveiliging	Meestal extern toevoegen	Geïntegreerde overbelastingsbeveiliging motor
Koppelregeling	Beperkt beschikbaar	Koppelregeling

Zit je motor boven 45 kW? Dan valt hij buiten dit assortiment. Bekijk de frequentieregelaars onder voedingen en omvormers of neem contact op voor advies op maat.

Wanneer vervang je een ster-driehoekschakeling door een softstarter?

De ster-driehoekschakeling beperkt de aanloopstroom al decennia, maar loopt tegen zijn grenzen aan. Vervanging door een softstarter levert winst op zodra een van deze situaties zich voordoet:

• De installatie raakt storingsgevoelig door slijtage van de mechanische schakelaars en contactoren.
• De koppelstoot bij de overgang van ster naar driehoek veroorzaakt mechanische schokken of drukpieken.
• De toepassing vraagt een soepelere, schokvrije start dan een ster-driehoekovergang levert.
• Je vereenvoudigt de bekabeling: een softstarter vraagt 3 draden in plaats van 6.

Die stap van 6 naar 3 draden scheelt kabelwerk, ruimte in de kast en aansluitfouten bij montage. Je vervangt bovendien drie contactoren plus een tijdrelais door één compact toestel, waardoor het aantal bewegende delen fors daalt.

Minder mechanische componenten betekent minder onderhoud en minder contactslijtage. De Eaton DS7-serie is specifiek ontworpen om zo'n vervanging eenvoudig te maken, zonder dat je de hele kast opnieuw indeelt.

Welke softstarter kies je per machinetoepassing?

Voor pompen, transportbanden, compressoren en zaagmachines zit een softstarter precies tussen een DOL-start en een volwaardige frequentieregelaar in. Elke toepassing heeft wel een eigen aandachtspunt:

• Pompen — een te abrupte start of stop veroorzaakt waterslag en drukstoten die appendages en koppelingen beschadigen. Filter hier op Koppelregeling; de overige artikelen werken met een vaste spanningsramp.
• Transportbanden — een schokvrije start beperkt slijtage aan riemen, kettingen en koppelingen, en voorkomt dat losse of gestapelde vracht verschuift.
• Compressoren — starten vaak tegen opgebouwde druk. Voldoende stroommarge (Heavy Duty) weegt hier zwaarder dan bij een lichte start.
• Zaagmachines en andere machines met hoge massatraagheid — het zaagblad of vliegwiel vraagt een lange aanlooptijd. Reken op een ruime Ie en een instelbare ramptijd.

Welke merken softstarters voert INDI?

INDI levert softstarters van Eaton en Schneider Electric. Beide merken hebben hun eigen positionering, en de keuze hangt af van je toepassing.

Eaton DS7-serie (3 – 37 kW) — compact en robuust, met een spanningsbereik van 200/480 VAC en 24 V AC/DC stuurspanning. Eaton ontwierp de serie als directe vervanger van bestaande ster-driehoek- en DOL-starters, wat modernisering per machine eenvoudig maakt.

Schneider Electric ATS01 en ATS22 (1,5 – 45 kW) — een breder vermogensbereik en meer instelvrijheid. De ATS01 dient als instaptoestel voor lichtere toepassingen; de ATS22 biedt aan de bovenkant extra instelmogelijkheden, waaronder koppelregeling.

Beide merken voldoen aan IEC/EN 60947-4-2, de norm voor halfgeleider-motorregelaars en -starters in laagspanningsinstallaties.

Veel modellen dragen daarnaast een CE-markering en internationale certificeringen zoals UL en CSA. Raadpleeg voor de exacte lijst altijd het datasheet van het specifieke type.

Heb je naast een softstarter een aparte motorbeveiliging nodig?

In de meeste gevallen wel. Het filter Geïntegreerde overbelastingsbeveiliging motor toont dat slechts één artikel in dit assortiment die functie standaard aan boord heeft; bij de overige artikelen voeg je de beveiliging zelf toe.

Sla die stap niet over. Een softstarter regelt de piekbelasting tijdens start en stop, maar beschermt de motor niet tegen langdurige overbelasting tijdens bedrijf.

Draait de motor vast of overbelast, dan grijpt een toestel zonder thermische beveiliging simpelweg niet in — met een uitgebrande motor en dagen stilstand als gevolg.

Reken daarom op een van deze aanvullingen:

• Een thermisch overbelastingsrelais (bimetaal) in serie met de motor.
• Een motorbeveiligingsschakelaar die zowel overbelasting als kortsluiting afvangt.
• De juiste voorbeveiliging met zekeringen of automaten volgens de fabrikanthandleiding.

Houd ook rekening met de omgeving. Softstarters hebben doorgaans beschermingsgraad IP20 en horen dus in een kast, waar ze tijdens de start warmte afgeven.

Zorg voor voldoende ventilatie, pas derating toe bij hogere kasttemperaturen en controleer of DIN-rail- of schroefmontage past bij je paneelindeling.

Softstarter bestellen bij INDI

Monteurs, installateurs en onderhoudsploegen in de industrie, aannemerij en machinebouw bestellen softstarters van Eaton en Schneider Electric rechtstreeks in de webshop. Filter op kW, Ie, Ue en overbelastingsbeveiliging en je houdt binnen een paar stappen een shortlist over die bij je motor past.

Weet je het typenummer al? Bestel dan direct op artikelnummer. Zit je nog in de ontwerpfase, combineer dan de filters op kW én Ie om binnen de juiste startklasse te blijven.

Na inloggen zie je jouw nettoprijs per stuk en per staffel, plus je eerdere bestellingen voor snel nabestellen. Voor grotere aantallen of een projectlevering stellen we een offerte op maat samen.

Controleer bij het bestellen altijd de actuele voorraad per artikel. Staat het artikel op voorraad en bestel je vóór 18:00 uur? Dan ligt het de volgende werkdag bij je. Toont een artikel de status 'Levertijd onbekend', neem contact op voor de actuele levertijd voordat je bestelt.

Met ruim 450.000 technische artikelen vind je bij INDI naast de softstarter zelf ook de bijpassende motorbeveiliging, bekabeling en overige elektrotechnische componenten voor een complete installatie.

Veelgestelde vragen

Aan welke norm voldoet een softstarter?

Softstarters voldoen aan IEC/EN 60947-4-2, de norm voor halfgeleider-motorregelaars en -starters binnen laagspanningsschakel- en verdeelinrichtingen. Zowel Eaton als Schneider Electric certificeert volgens die norm.

Veel modellen dragen daarnaast een CE-markering en internationale certificeringen zoals UL en CSA. Controleer de exacte certificering in het datasheet van het specifieke artikel.

Blijft een softstarter continu in bedrijf of heb je een bypass nodig?

Dat verschilt per model. Bepaalde Eaton DS7-varianten hebben een interne bypass die de thyristors na de startfase overbrugt, waardoor de warmteontwikkeling en de verliezen in de kast dalen.

Zonder interne bypass blijven de halfgeleiders tijdens bedrijf belast en produceren ze continu warmte; een externe bypass-contactor lost dat op. Check het datasheet van je type bij continubedrijf of hoge kasttemperaturen.

Monteer je een softstarter zelf of heb je een installateur nodig?

Met elektrotechnische ervaring monteer je een softstarter zelf: het toestel klikt op DIN-rail en een vervanging van een ster-driehoekschakeling vraagt 3 aansluitdraden in plaats van 6. Let daarbij op:

• De voorgeschreven voorbeveiliging uit de fabrikanthandleiding.
• De juiste stuurspanning, vaak 24 V AC/DC.
• Voldoende ventilatie in de kast en de omgevingscondities.
• De instelling van ramp-up en ramp-down.

Werk altijd spanningsloos en volgens de geldende installatievoorschriften. Voor complexere installaties verzorgt INDI assemblage op maat.

Wat betekenen de LED-foutcodes op een softstarter en wat doe je bij storing?

LED-foutcodes verschillen per merk en model; de exacte betekenis staat in de handleiding van jouw type. Veelvoorkomende oorzaken:

• Een te lange aanlooptijd voor de ingestelde parameters, waardoor de thermische beveiliging aanspreekt.
• Een te krappe stroommarge voor een Heavy Duty-start.
• Bedrijf buiten het toegestane temperatuur- of hoogtebereik, waardoor derating nodig is.
• Een losse of ontbrekende fase op de voeding of de motoraansluiting.

Start nooit door bij een actieve storing: je riskeert schade aan de motor en aan de halfgeleiders. Lees eerst de foutcode uit, controleer daarna de aansluitingen, instellingen en omgevingscondities.

Kom je er niet uit? Schakel dan de reparatie- en revisieservice van INDI in of neem contact op.