Armaturen

Een armatuur, ook verlichtingsarmatuur of lichtarmatuur genoemd, is de behuizing die een lamp of LED-module vasthoudt, beschermt tegen stof, water en stoten, het licht richt en de voeding naar de lichtbron verzorgt. Er zijn twee hoofdvormen: vaste armaturen voor montage aan wand, plafond of buitenpost, en verplaatsbare armaturen op statief, magneetsteun of accu voor een wisselende werkplek. De IP-klasse volgens IEC 60529 bepaalt de keuze: IP54 bij stof en spatwater, IP65 bij stofdicht plus straalwater, IP67 waar een armatuur tijdelijk onder water staat.

INDI voert circa negentig armaturen en armatuuronderdelen van A-merken als Brennenstuhl, Scangrip, TAB en Osram. Het zwaartepunt ligt op LED-werkarmaturen op 230V of accu, wand- en buitenarmaturen met bewegingssensor en flexibele LED-lichtslangen.

Daarnaast staan hier de onderdelen die een bestaand armatuur draaiend houden: drivers, diffusors, kappen, starters, montagebeugels en statieven. De losse lichtbronnen per fitting staan in Verlichting 230V.

Monteurs, installateurs en technische diensten in industrie, aannemerij en machinebouw halen hier zowel de ene vervanger voor de klus van vandaag als meerdere stuks voor een hele werkplaats.

Hieronder staat per vraag het antwoord: het verschil tussen een armatuur en een lamp, welke IP-klasse bij welke ruimte hoort, hoeveel lumen een werkplaats vraagt en hoe je een defect onderdeel vervangt.

Wat is het verschil tussen een armatuur en een lamp?

Het armatuur is de behuizing, de lamp is de lichtbron die erin zit. Dat onderscheid bepaalt wat je bestelt bij een storing: een vervangbare lamp haal je los uit de fitting, een vast ingebouwde LED-module zit voor de levensduur van het armatuur vast.

Kijk op het typeplaatje welke fitting erin zit. Buisvormige LED- en TL-uitvoeringen lopen op G13 of G5, hal- en buitenarmaturen op E27 en E40, spots en schijnwerpers op GU10 of R7s.

In deze categorie staan beide soorten naast elkaar. Bij het merendeel van de LED-uitvoeringen zit de module vast; het lampentype op de artikelpagina geeft aan of de lichtbron uitwisselbaar is.

Welke soorten armaturen vind je in deze categorie?

Het zwaartepunt ligt op verplaatsbare LED-werkarmaturen, aangevuld met vaste wand- en buitenarmaturen, doorlopende lichtslangen en losse onderdelen. De tabel zet de uitvoeringen naast de plek waar ze thuishoren.

De lichtstroom loopt van 80 lm voor een compacte clip-uitvoering tot 17.500 lm voor een bouwlamp, bij een systeemvermogen van 7 tot 150 W. De stralingshoek ligt tussen 100 en 115 graden, breed genoeg voor een werkvak van enkele meters.

De opgegeven levensduur staat bij het grootste deel van het assortiment op 30.000 branduren, bij enkele series op 54.000 uur. Die waarde geldt bij montage binnen het opgegeven temperatuurbereik, niet bij ingepakte inbouw.

Welke IP-klasse en welk behuizingsmateriaal passen bij je ruimte?

Pak IP54 voor een overdekte of droge plek, IP65 zodra er stof, water of reiniging bij komt, en IP67 waar een armatuur tijdelijk onder water staat. Het eerste cijfer staat voor stof, het tweede voor water; de codering volgt IEC 60529.

Het behuizingsmateriaal bepaalt daarna hoe lang die bescherming standhoudt. Aluminium voert warmte af, kunststof en rubber vangen stoten op.

Let daarnaast op de veiligheidsklasse. Klasse I heeft een randaarde nodig, klasse II is dubbel geisoleerd en werkt zonder aarde, klasse III draait op veilige laagspanning en dekt de accu-uitvoeringen op 18 of 36 V.

Controleer bij vorst en in onverwarmde ruimtes het opgegeven temperatuurbereik in de productspecificatie. Buiten dat bereik daalt de lichtopbrengst en verkort de levensduur van de driver.

Hoeveel lumen en welke kleurtemperatuur heb je nodig?

De lichtbehoefte volgt uit het vloeroppervlak en het werk dat er gebeurt. Je rekent de benodigde lichtstroom uit met gewenste verlichtingssterkte (lux) × vloeroppervlak (m²) = totaal benodigde lumen:

• Verlichtingssterkte (lux): richtwaarde volgens NEN-EN 12464-1, circa 150 lux voor een magazijngangpad, 300 lux voor een werkplaats en 500 tot 750 lux voor fijn montage- en inspectiewerk.
• Vloeroppervlak (m²): lengte × breedte van de ruimte, of van het werkvak dat je daadwerkelijk verlicht.
• Lichtstroom per armatuur (lm): uit de productspecificatie, in deze categorie 80 tot 17.500 lm per armatuur.

Werkvak van 40 m² bij 300 lux → 12.000 lumen totaal → bij werkarmaturen van 6.000 lm: twee armaturen

Tel er 20 tot 30% bij op zodra je hoger hangt dan drie meter of in een stoffige ruimte werkt. Montagehoogte, vervuiling en donkere wanden kosten lichtopbrengst op werkvlakniveau; NEN-EN 12464-1 rekent daarom met een onderhoudswaarde en niet met de nieuwwaarde uit het datasheet.

De kleurtemperatuur bepaalt daarna het contrast op het werkvlak. In deze categorie loopt die van 4.000 tot 6.500 K, want werkverlichting vraagt om neutraal tot daglichtwit in plaats van warmwit.

Hoe vervang je een armatuur of een los onderdeel?

Meet eerst de totale lengte en het gatpatroon van de beugels, en controleer daarna de aansluiting. Wijkt het gatpatroon af, verschuif dan de beugels of pak een losse montagebeugel uit deze categorie; de wand of het plafond aanpassen is dan overbodig.

Loop voor een vervanger deze vier punten langs:

• Totale lengte en breedte: meet het oude armatuur na, want een afwijking van enkele centimeters laat een rand of boorgat zichtbaar.
• Gatpatroon van de beugels: noteer de hart-op-hart afstand, dat bepaalt of de bestaande bevestiging bruikbaar blijft.
• Aansluiting en voeding: vaste 230V-aansluiting, stekker of accu, plus de veiligheidsklasse van het oude armatuur.
• IP-klasse en behuizing: neem minimaal dezelfde klasse als het oude armatuur, en een hogere zodra de omgeving intussen natter of stoffiger is.

Gaat het om een storing in plaats van schade, dan zit het defect vaak in een los onderdeel. Een driver, starter, kap of diffusor vervang je apart, zonder het armatuur af te hangen. Dat scheelt montagetijd en houdt de bestaande bevestiging intact.

Weet je niet meer welk artikel er hangt? Zoek op omschrijving in plaats van op code: een TL-bak staat als LED TL-armatuur in de shop, een kuipje als wandarmatuur en een flexibele lijn als lichtslang. Staat er een typeplaatje op, gebruik dan de merkcode van de fabrikant.

Vervang je alleen de lichtbron, bestel die dan in de categorie van de bijbehorende fitting, bijvoorbeeld lampen G5 fitting voor kleine buizen of lampen E14 fitting voor een schroeffitting in een wandarmatuur. Twijfel je over de combinatie van driver en lichtbron, leg het typeplaatje dan voor aan de productspecialisten van INDI.

Welke merken armaturen voert INDI?

INDI voert armaturen van fabrikanten die op dagelijks professioneel gebruik zijn gebouwd. Vier merken dekken het grootste deel van deze categorie.

Alle armaturen dragen CE-markering en voldoen aan de RoHS-richtlijn. Daarmee passen ze in installaties die volgens NEN 1010 zijn aangelegd en volgens NEN 3140 onderhouden.

Houd bij meerdere armaturen in een ruimte een vast merk en type aan. Dat beperkt de vervangonderdelen later tot een enkele regel op je bestellijst, en de lichtkleur blijft over de hele opstelling gelijk.

Armaturen bestellen bij INDI

Een defect armatuur houdt een klus tegen, dus houdt INDI de gangbare uitvoeringen op voorraad: werkarmaturen op 230V en accu, wand- en buitenarmaturen, lichtslangen en de losse drivers, kappen en beugels. Staat het artikel op voorraad en bestel je voor 18:00 uur, dan ligt het de volgende werkdag in huis.

In de webshop filter je op IP-klasse, lichtstroom, kleurtemperatuur, vermogen, behuizingsmateriaal, bevestiging en merk. Een eerdere order zet je in twee stappen opnieuw in de mand, handig bij een vaste voorraad per bus of per locatie.

Nettoprijzen staan zichtbaar na inloggen. Rust je een hele werkplaats of hal uit, vraag dan een prijs op aantal aan voor dezelfde uitvoering.

Deze categorie valt onder Verlichting 230V, en die op zijn beurt onder Gebouwen en installaties, waar ook schakelmateriaal, verdelers en leidingtoebehoren staan. Zoek je breder in installatiedelen, kijk dan in Elektrotechniek.

Neem contact op met de productspecialisten voor een advies per ruimte, een 1-op-1 vervanger of een prijs op aantal.

Veelgestelde vragen

Wat betekent de IK-klasse van een armatuur?

De IK-klasse geeft de slagvastheid volgens IEC 62262: IK07 staat voor 2 joule, IK08 voor 5 joule, IK09 voor 10 joule en IK10 voor 20 joule slagenergie. Kies IK08 of hoger op plekken waar heftrucks, materieel of gereedschap tegen een armatuur stoten. Een slagvaste kunststof of rubber behuizing houdt zo'n klap beter tegen dan glas. De waarde staat op de artikelpagina zodra de fabrikant die opgeeft.

Hoe zorg je dat een armatuur langer meegaat?

Houd de behuizing schoon en de warmte kwijt, want dat telt zwaarder dan het aantal branduren. Neem de kap of diffusor periodiek af: een stoflaag isoleert en jaagt de temperatuur van driver en LED-module omhoog. Monteer een armatuur niet ingepakt in isolatie en blijf binnen het opgegeven temperatuurbereik. Controleer bij verplaatsbare uitvoeringen ook het snoer en de trekontlasting op beschadiging.

Monteer je een armatuur zelf of schakel je een installateur in?

Werk aan de vaste 230V-installatie hoort bij vakbekwaam personeel volgens NEN 1010 en NEN 3140. Een verplaatsbaar armatuur met stekker of accu sluit je zelf aan, zonder installateur. Een 1-op-1 vervanging op een bestaand aansluitpunt doet een technische dienst met vakbekwame monteurs zelf, mits de installatie spanningsvrij is. Een nieuwe groep of een nieuw aansluitpunt laat je door een installateur aanleggen.

Wat doe je als een armatuur storing geeft of uitvalt?

Sluit de oorzaken van buiten naar binnen uit:

• Voeding: controleer groep, aansluitklem en bij accu-uitvoeringen de laadtoestand en de lader.
• Snoer en trekontlasting: zoek bij verplaatsbare armaturen naar breuk vlak achter de behuizing.
• Driver: flikkeren of vroegtijdig uitvallen wijst op een driver aan het eind van zijn leven of op een te hoge omgevingstemperatuur.
• Lichtbron: bij een vervangbare lamp vervang je alleen de lamp, bij een vast ingebouwde module het complete armatuur.

Blijft het defect binnen de garantietermijn, meld het dan met het artikelnummer bij de klantenservice.