Een moduultandwiel, ook wel tandwiel, rondsel of recht tandwiel, is een tandwiel met een vertanding volgens DIN 867 dat koppel en toerental overbrengt tussen twee assen. Voor evenwijdige assen kies je twee recht vertande wielen, voor een haakse overbrenging een kegeltandwielset en voor een rechtlijnige beweging een tandheugel. Het moduul beslist: alleen delen met exact hetzelfde moduul, zoals M2 op M2, grijpen goed in elkaar.
Bij INDI vind je tandwielen in de modulen M1 tot en met M6, haakse kegeltandwielsets en tandheugels in dezelfde moduulreeks. Daarmee vervang je een versleten wiel in de werkplaats of stel je een complete overbrenging samen voor een nieuwe machine.
Welk tandwiel je nodig hebt, hangt af van de stand van de assen en de beweging die je wilt maken. Deze drie uitvoeringen dekken samen vrijwel elke tandwieloverbrenging:
| Uitvoering | Overbrenging | Moduul | Kenmerk |
|---|---|---|---|
| Recht moduultandwiel | Tussen twee evenwijdige assen | M1 tot en met M6 | 12 tot 127 tanden, met eenzijdige naaf of als vlakke plaat zonder naaf |
| Kegeltandwielset (haaks) | Tussen twee assen onder 90 graden | M2 tot en met M5 | Set van twee wielen in C45-staal, verhouding 1:1, 1:2 of 1:3 |
| Tandheugel met rondsel | Van draaiend naar rechtlijnig | M1 tot en met M6 | Lengtes van 500, 1.000 en 2.000 mm |
Zoek je een tandwiel voor een rollenketting? Dan heb je een kettingwiel nodig in plaats van een moduultandwiel. Die vind je met aandrijfkettingen, kettingspanners en taperlockbussen bij kettingtechniek en moduultandwielen.
Wil je een tandwiel kopen dat past op je bestaande overbrenging, begin dan bij het moduul. Tel de tanden, meet de buitendiameter over de tandtoppen met een schuifmaat en reken het moduul uit met m = D / (z + 2):
Buitendiameter 44 mm en 20 tanden → 44 / 22 = moduul 2
Komt er geen standaardmoduul uit, dan is het wiel versleten of heeft het een inch-vertanding. Noteer voor een vervangingswiel naast het moduul ook deze maten:
Met het moduul bekend reken je de overige maten van een nieuwe overbrenging zo uit:
| Grootheid | Formule | Voorbeeld: M2, 20 en 40 tanden |
|---|---|---|
| Steekcirkeldiameter d | m × z | 2 × 20 = 40 mm |
| Buitendiameter D | m × (z + 2) | 2 × 22 = 44 mm |
| Hartafstand a | m × (z1 + z2) / 2 | 2 × 60 / 2 = 60 mm |
| Overbrenging i | z2 / z1 | 40 / 20 = 1:2, het toerental halveert |
Kies een tandwiel met naaf als het wiel direct op de as klemt, en een tandwiel zonder naaf als je het op een flens, aanbouwnaaf of plaat monteert. De eenzijdige naaf geeft draagvlak voor een spiebaan of stelschroef, de vlakke plaat bespaart inbouwruimte.
Bekijk de moduultandwielen met naaf voor montage direct op de as en de moduultandwielen zonder naaf voor compacte inbouw. De boring bepaalt daarna hoe je het wiel borgt:
| Bevestiging | Belastbaarheid | Montage en demontage |
|---|---|---|
| Spie in spiebaan (DIN 6885) | Hoog koppel, vormgesloten en schokvast | Vaste positie, demontage met een trekker |
| Stelschroef op de as | Licht tot middelzwaar koppel | Snel los en axiaal verstelbaar |
| Spanelement of krimpschijf | Hoog en wisselend koppel, spelingvrij | Zonder spiebaan, opnieuw uit te lijnen |
De wielen in deze categorie hebben een boring van 5 tot 30 mm. Controleer bij het artikel of die boring voorgeboord is of al op asmaat.
Haakse tandwielen, ook kegeltandwielen of konische tandwielen genoemd, gebruik je wanneer twee assen elkaar onder 90 graden kruisen. Je bestelt ze als set, omdat beide wielen op elkaar zijn afgestemd: een los kegelwiel combineren met een ander merk of een andere verhouding geeft geen goede ingrijping.
De konische tandwielsets zijn er in de modulen M2 tot en met M5, in C45-staal en met een boring van 10 tot 22 mm. De verhouding bepaalt wat er met toerental en koppel gebeurt:
| Verhouding | Tanden | Effect op de uitgaande as |
|---|---|---|
| 1:1 | 16/16 of 20/20 | Draairichting haaks omgezet, toerental en koppel gelijk |
| 1:2 | 16/32 | Toerental gehalveerd, koppel ongeveer verdubbeld |
| 1:3 | 16/48 | Toerental naar een derde, koppel ongeveer verdrievoudigd |
Een tandheugel past bij je tandwiel als het moduul gelijk is. De doorsnede en de hoogte tot de steeklijn volgen uit dat moduul, zodat je met deze tabel direct ziet welke heugel en welke inbouwhoogte bij je rondsel horen:
| Moduul | Doorsnede (b × h) | Hoogte tot steeklijn | Lengtes |
|---|---|---|---|
| M1 | 15 × 15 mm | 14 mm | 500, 1.000 en 2.000 mm |
| M1,5 | 17 × 17 mm | 15,5 mm | 500, 1.000 en 2.000 mm |
| M2 | 20 × 20 mm | 18 mm | 500, 1.000 en 2.000 mm |
| M2,5 | 25 × 25 mm | 22,5 mm | 500, 1.000 en 2.000 mm |
| M3 | 30 × 30 mm | 27 mm | 500, 1.000 en 2.000 mm |
| M4 | 40 × 40 mm | 36 mm | 500, 1.000 en 2.000 mm |
| M5 | 50 × 50 mm | 45 mm | 500, 1.000 en 2.000 mm |
| M6 | 60 × 60 mm | 54 mm | 2.000 mm |
De hartlijn van het rondsel ligt op h + d / 2 boven het montagevlak van de heugel:
M2-heugel (h = 18 mm) met een rondsel van 20 tanden (d = 40 mm) → hartlijn op 38 mm
Voor een slag langer dan 2.000 mm koppel je tandheugels aan elkaar. Lijn ze uit tegen een vaste referentiekant en controleer de steek over de naad met een los stuk heugel als mal, anders tikt het rondsel bij elke doorgang.
INDI levert tandwielen, kegeltandwielsets en tandheugels aan monteurs, onderhoudsdiensten en machinebouwers in industrie en aannemerij. Je bestelt zakelijk op je eigen account en vindt eerder bestelde wielen terug in je besteloverzicht.
Staat je tandwiel op voorraad en bestel je voor 18:00 uur, dan heb je het de volgende werkdag in huis. Vanaf € 250 excl. btw verzendt INDI gratis.
Twijfel je over het moduul, de boring of een uitvoering in kunststof, messing of RVS? Neem contact op met de productspecialisten en geef het aantal tanden, de buitendiameter en de asmaat door.
De standaard drukhoek is 20 graden, het uitgangspunt van het basisprofiel volgens DIN 867. Twee wielen lopen alleen stil en zonder klemmen als moduul en drukhoek allebei gelijk zijn. Oudere machines en inch-vertandingen hebben soms 14,5 graden, dus controleer dat bij een bestaand tegenwiel.
Een moduultandwiel grijpt direct in een ander tandwiel of een tandheugel, een kettingwiel drijft een rollenketting aan. De maat van een moduultandwiel volgt uit het moduul, die van een kettingwiel uit de kettingsteek, zoals 08 B-1 of 1/2 inch. Een tandwiel voor een ketting vind je daarom bij de kettingwielen binnen kettingtechniek.
Bij rechte vertanding staan de tanden evenwijdig aan de as, waardoor er geen axiale kracht op de lagers komt. Schuine vertanding loopt stiller bij hoge toerentallen, maar duwt de as in lengterichting en vraagt een lagering die die kracht opvangt. Voor onderhoud en de meeste machinebouw volstaat rechte vertanding, de uitvoering in deze categorie.
Slijtage voorkom je vooral met uitlijning en smering, minder met de materiaalkeuze:
Vervang een ingelopen wiel samen met het tegenwiel, anders loopt het nieuwe wiel mee in het oude profiel.
Ja, een wiel met een boring op asmaat schuif je zelf op de as, borg je met een spie of stelschroef en controleer je op flankspeling. Is de boring voorgeboord, ruim die dan eerst op naar je asmaat met passing H7 en steek een spiebaan. Heb je geen draaibank, laat die bewerking dan uitvoeren door een draaierij.
Of er een materiaalcertificaat volgens EN 10204, type 2.1 of 3.1, bij een tandwiel of tandheugel hoort, verschilt per artikel. Vraag het na voordat je bestelt en geef moduul, aantal tanden en aantal stuks door. Zo weet je vooraf of de documentatie meekomt voor je projectdossier.
Wij staan voor je klaar.
Maandag - vrijdag 7 - 18 uur
