Cilinders

Een pneumatische cilinder zet perslucht om in een rechtlijnige of draaiende beweging. In de werkplaats heet dit onderdeel ook luchtcilinder of persluchtcilinder. Het is de meest gebruikte aandrijving in machinebouw en installaties: kleppen openen, uitduwen, inpersen, klemmen en positioneren.

Bij INDI vind je een breed assortiment pneumatische cilinders van A-merken: van ronde minicilinders vanaf Ø8 mm en profielcilinders tot Ø125 mm, tot balgcilinders van Ø145 tot Ø385 mm. Geschikt voor standaard industriële toepassingen én voor hygiënische omgevingen, hoge temperaturen en ATEX-zones.

Als Festo-partner voert INDI het volledige programma Festo pneumatische cilinders, van compactcilinders ADN en normcilinders DSBC tot draaicilinders DSM. Zoek je een genormeerde vervanger op bouwmaat? Bekijk dan de Camozzi pneumatische cilinder-uitvoeringen volgens ISO 15552, ISO 6432 en ISO 21287.

Op deze pagina lees je hoe je het juiste type kiest, welke specificaties de keuze bepalen en hoe je een bestaande cilinder 1-op-1 vervangt. Het complete programma cilinders, ventielen en luchtvoorbereiding staat onder pneumatiek.

Wanneer kies je een enkelwerkende en wanneer een dubbelwerkende cilinder?

Kies een enkelwerkende cilinder bij korte, herhalende bewegingen in één richting. Kies dubbelwerkend zodra je in beide richtingen kracht en snelheid regelt. In machinebouw is de dubbelwerkende uitvoering de standaardkeuze.

Bij een enkelwerkende luchtcilinder doet perslucht het werk in één richting en brengt een interne veer de zuiger terug. Die veer kost kracht, dus de netto duwkracht ligt lager dan bij een dubbelwerkende cilinder met dezelfde boring. De retoursnelheid ligt vast.

Een dubbelwerkende pneumatische cilinder krijgt aan beide zijden lucht. Daarmee regel je de snelheid in beide richtingen met smoorterugslagventielen en haal je langere slagen zonder dat een veer in de weg zit.

Beide uitvoeringen vind je bij standaard cilinders. Filter daar op bedieningstype, boring en slag.

Welke boring heb je nodig voor de kracht die je toepassing vraagt?

De boring, oftewel de zuigerdiameter, bepaalt de kracht bij een gegeven werkdruk. De theoretische duwkracht bereken je met F = p × A:

• F — kracht in newton (N)
• p — werkdruk in N/mm² (6 bar = 0,6 N/mm²)
• A — zuigeroppervlak in mm², met A = π/4 × boring²

Rekenvoorbeeld bij Ø50 mm en 6 bar: A = π/4 × 50² = 1.963 mm² → 1.963 × 0,6 = 1.178 N duwkracht.

Op de trekslag neemt de zuigerstang een deel van het oppervlak in. De trekkracht ligt daardoor altijd lager dan de duwkracht. Onderstaande tabel geeft de theoretische waarden bij 6 bar voor de gangbare boringen in het assortiment.

Reken met een reserve van 30 tot 50 procent. Interne wrijving, drukval in slangen en ventielen en vervuilde luchtvoorbereiding kosten kracht. Een cilinder die op papier precies genoeg levert, valt in de praktijk stil.

Bij een enkelwerkende uitvoering trek je de veerkracht van de duwkracht af. Bij verticaal werk telt de massa van de last mee. De exacte waarden per uitvoering staan in de fabrikantspecificatie. Twijfel je over de juiste boring? Neem contact op met onze technische productspecialisten.

ISO 15552, ISO 6432 en ISO 21287 vergeleken

Genormeerde cilinders wissel je uit tussen merken zonder je machineframe aan te passen. De norm legt de bouwlengte, de aansluitmaten, de zuigerstangdraad en de posities van de bevestigingsgaten vast.

ISO 15552 is de opvolger van de ingetrokken ISO 6431, DIN ISO 6431 en VDMA 24562. Staat er in je oude documentatie nog ISO 6431 of VDMA? Zoek dan vandaag in het ISO 15552-programma.

Wat de norm níét vastlegt: het afdichtingsmateriaal, de dempingsuitvoering, het type magneetzuiger, de corrosieklasse en de poortmaat bij afwijkende uitvoeringen. Controleer die punten apart. Genormeerde uitvoeringen vind je bij standaard cilinders en, voor imperiale maatvoering, bij standaard cilinders in inch-maten.

Welke luchtcilinder kies je bij weinig inbouwruimte?

Kies een compactcilinder volgens ISO 21287 of een korteslagcilinder. Bij gelijke boring en slag bespaart die bouwvorm aanzienlijk inbouwlengte ten opzichte van een profielcilinder.

Handig bij klemunits in mallen, dichtbebouwde machineframes en ombouw waarbij een bestaande cilinder plaats maakt voor iets korters. Houd wel rekening met drie beperkingen:

• Zijbelasting — de kortere stanglagering verdraagt minder dwarskracht
• Demping — de dempingsmogelijkheden zijn beperkter dan bij een profielcilinder
• Slaglengte — voor langere slagen kom je alsnog bij ISO 15552 of een zuigerstangloze uitvoering uit

Het volledige programma staat bij compact- en korteslagcilinders, met dubbelwerkende ISO 21287-modellen van Ø12 tot Ø125 mm.

Is de slag minimaal en de kracht groot? Dan biedt een balgcilinder de slimste oplossing: weinig bouwhoogte, veel kracht en geen zuigerstangafdichting die lekt. INDI voert enkel- en dubbelbalgs modellen van Ø145 tot Ø385 mm.

Wanneer kies je een zuigerstangloze cilinder?

Kies zuigerstangloos zodra de slag lang is en er geen ruimte is voor een uitstekende zuigerstang. De slede beweegt direct langs de cilinderbuis, dus de bouwlengte blijft beperkt tot ongeveer de slag plus de slede.

Een standaardcilinder heeft bij volledig uitgeschoven stang bijna twee keer zijn bouwlengte nodig. Bij lange slagen zonder geleiding hangt zo'n stang bovendien door, met versnelde slijtage van lagering en afdichting als gevolg.

• Verplaatsingsassen en transportbewegingen over langere afstand
• Toepassingen waarin een uitstekende stang een aanrij- of beknellingsrisico geeft
• Situaties waarin je de last direct op de slede monteert

In het assortiment zuigerstangloze cilinders vind je mechanisch en magnetisch gekoppelde modellen, veelal met instelbare eindslagdemping en ruimte voor een schokdemper.

Wanneer heb je een geleidecilinder nodig?

Kies een geleidecilinder zodra er zijbelasting op de zuigerstang komt of zodra je positienauwkeurigheid nodig hebt. Een standaardcilinder vangt geen dwarskrachten op.

Zonder geleiding nemen de stanglagering en de stangafdichting die krachten op. Het gevolg is voorspelbaar: eerst lekkage langs de zuigerstang, daarna speling en een ovaal ingelopen lagering. Deze signalen wijzen erop dat een geleidecilinder de juiste keuze was:

• De zuigerstang zit zichtbaar krom of loopt stroef
• Vuil- of oliesporen aan één kant van de stang
• De pakkingset gaat structureel korter mee dan verwacht
• De eindpositie wijkt af ondanks een correct ingestelde sensor

Een geleidecilinder vangt de last op met extra geleidestangen of een lineaire geleiding, zodat de zuigerstang alleen axiale kracht levert. Bij grijperbewegingen, aandrukken buiten de as en het verplaatsen van gereedschap is dit de standaardkeuze. Bekijk de geleidecilinders Ø 12 - 100 mm.

Wanneer kies je een draaicilinder in plaats van een lineaire cilinder?

Kies een pneumatische draaicilinder zodra je een roterende beweging nodig hebt in plaats van een rechtlijnige. Denk aan een grijper draaien, een klep over een vaste hoek openen of een geleideplaat zwenken in een sorteerlijn.

Een lineaire luchtcilinder met tandheugel of hefboom maakt ook een draaibeweging, maar voegt speling, onderhoud en bouwruimte toe. Een draaicilinder levert de rotatie direct en compact. Let bij de keuze op vier punten:

• Zwenkhoek — vast of instelbaar met aanslagen
• Draaimoment — bij jouw werkdruk, inclusief de traagheid van de draaiende massa
• Demping — roterende massa's slopen eindaanslagen sneller dan verwacht
• Eindpositiedetectie — controleer of het type sensoren ondersteunt

INDI voert onder meer de Festo-series DSM Ø6-10 mm, DSMB Ø12-40 mm en DSR Ø10-40 mm, plus de bijbehorende onderdelen. Bekijk het programma bij draaicilinders.

Hoe vervang je een bestaande pneumatische cilinder 1-op-1?

Noteer eerst de gegevens van het typeplaatje. Met de norm, de boring, de slag en het bevestigingstype vind je in de filters direct een gelijkwaardig model.

• Boring — de zuigerdiameter, af te lezen op het typeplaatje
• Slag — uitgeschoven lengte minus ingeschoven lengte, of van het typeplaatje
• Aansluiting — draadmaat en type van de luchtpoorten
• Zuigerstang — draadmaat, binnen- of buitendraad, afwijkende stanglengte
• Bevestiging — voet, voor- of achterflens, zwenkoog of trunnion
• Bediening — enkel- of dubbelwerkend, met of zonder magneetzuiger
• Uitvoering — standaard, RVS, hoge temperatuur of ATEX
• Demping — vast, instelbaar of elastisch

Herken je de Festo-typeaanduiding? DNC staat voor de profielcilinder volgens ISO 15552, ADN en AEN voor compactcilinders volgens ISO 21287, DSNU voor de ronde cilinder volgens ISO 6432. Met die code herleid je de norm. Controleer de exacte uitvoering altijd in de fabrikantsdocumentatie, want binnen één reeks bestaan varianten.

Zodra de norm vaststaat, is een gelijkwaardig model met dezelfde boring, slag en bevestiging doorgaans direct inwisselbaar — ook tussen Festo en Camozzi.

Twee dingen gaan in de praktijk het vaakst mis. Een afwijkende magneetzuigeruitvoering laat bestaande naderingsschakelaars onbetrouwbaar schakelen. En het bevestigingsmateriaal ontbreekt in de order, waardoor de cilinder wel op de werkbank ligt maar niet gemonteerd raakt.

Bestel de voet, flens, zwenkoog of gaffelkop daarom meteen mee bij cilinder toebehoren.

Vervang je alleen de afdichting? Kies dan een pakkingset die past bij de norm, de boring én de uitvoering. Een set die bijna past geeft lekkage langs de zuigerstang of een zuiger die door de buis sleept. INDI voert sets voor onder meer de A-serie, DNC, DNCB, DNU en DSBC.

Welke cilinder kies je bij hygiëne-eisen, hoge temperatuur of ATEX?

Bij hygiëne-eisen kies je een RVS-uitvoering zoals de Festo CR-reeks. Bij hoge temperatuur is het afdichtingsmateriaal bepalend, niet de cilinderbuis.

Een RVS pneumatische cilinder heeft doorgaans buis, stang en bevestigingen in AISI 304 of AISI 316, een gladde vormgeving zonder vuilnesten en afdichtingen die frequente hogedrukreiniging verdragen.

Let op: RVS betekent niet automatisch food safe. Festo geeft bij bepaalde RVS-uitvoeringen aan dat de gebruikte afdichtingen en smeermiddelen niet bedoeld zijn voor direct contact met levensmiddelen. Controleer per type of er een FDA-verklaring beschikbaar is, en of het om een spatzone of om direct productcontact gaat.

Voor warme omgevingen bepaalt het afdichtingsmateriaal de grens:

• NBR — het standaardmateriaal voor zuiger- en stangafdichtingen, beperkt in temperatuurbestendigheid
• PUR — veel gebruikt voor stangafdichtingen en schraapringen vanwege de slijtvastheid
• FKM/Viton — de keuze bij verhoogde temperaturen en agressievere media, met een duidelijk hoger bereik dan NBR

Controleer altijd het opgegeven temperatuurbereik van het specifieke type, niet van de serie. Let daarbij ook op de toebehoren: slangen, sensoren, kabels en smoorterugslagventielen hebben vaak een lager bereik dan de cilinder zelf.

In een explosiegevaarlijke omgeving geldt de ATEX-certificering voor de complete uitvoering, inclusief sensoren en bevestigingsmateriaal.

Het assortiment pneumatische cilinders bij INDI

Naast standaard-, compact- en zuigerstangloze uitvoeringen voert INDI cilinders voor specifieke functies in productie- en transportlijnen.

Klemcilinders houden een werkstuk vast tijdens bewerking, in rechthoekige uitvoering 10/30 tot 20/180 mm en in ronde uitvoering Ø12 tot Ø63 mm. Stoppercilinders stoppen producten gecontroleerd af op een transportbaan.

Werk je met eindpositiedetectie? Dan heb je een cilinder met magneetzuiger nodig. Een naderingsschakelaar op de buis leest het magneetveld en geeft de besturing een terugmelding, zonder mechanisch contact en zonder extra bouwruimte.

Let op dat een RVS cilinderbuis niet altijd geschikt is voor sensordetectie. Controleer of het type expliciet als uitvoering met magneetzuiger in het assortiment staat.

Pneumatische cilinders bestellen bij INDI

Monteurs, onderhoudstechnici en machinebouwers bestellen hun luchtcilinders online, zonder door dikke catalogi te scrollen. Filter op boring, slag, bedieningstype en ISO-norm en je staat binnen een paar klikken bij het juiste artikel — precies wat je nodig hebt als een lijn stilstaat.

• Filter eerst op norm als je 1-op-1 vervangt
• Zet daarna de boring en de slag vast
• Kies de bediening en of je een magneetzuiger nodig hebt
• Bestel bevestigingsmateriaal, sensoren en de bijbehorende pakkingset in dezelfde order

Ligt de cilinder op voorraad en bestel je vóór 18:00 uur? Dan ligt hij de volgende werkdag bij je. Specials en afwijkende uitvoeringen leveren we op aanvraag; de actuele levertijd staat per artikel op de productpagina.

Je nettoprijs per stuk en per staffel verschijnt in het productoverzicht zodra je inlogt op je INDI-account. Voor grotere aantallen of afwijkende uitvoeringen stellen onze productspecialisten een offerte op maat op.

Vragen over een typecode, een kruisverwijzing tussen merken of de juiste pakkingset? Stuur de typeaanduiding of een foto van het typeplaatje mee en neem contact op met onze technische productspecialisten.

Veelgestelde vragen

Wat kost een pneumatische cilinder?

De prijs hangt af van de norm, de boring, de slag, de uitvoering en het aantal. Je nettoprijs per stuk en per staffel verschijnt in het productoverzicht zodra je inlogt op je INDI-account. Voor grotere aantallen of afwijkende uitvoeringen stellen onze productspecialisten een offerte op maat op.

Werkt een pneumatische cilinder op olievrije perslucht?

Ja, de meeste pneumatische cilinders draaien probleemloos op droge, olievrije perslucht, mits de luchtkwaliteit voldoet aan de filterklasse die de fabrikant voorschrijft. Veel cilinders verlaten de fabriek levensduurgesmeerd, dus een olienevelaar is overbodig. Let op één ding: heb je een cilinder ooit met gesmeerde lucht gebruikt, blijf die smering dan aanbieden. Terugschakelen naar volledig droge lucht spoelt de oorspronkelijke smering weg en leidt tot droogloop.

Hoe lang gaat de afdichting van een pneumatische cilinder mee?

Er is geen vast interval: de levensduur hangt af van het aantal cycli, de slaglengte, de snelheid, de zijbelasting, de temperatuur en de persluchtkwaliteit. Vervang de afdichting zodra je krachtverlies, lekkage of een tragere beweging opmerkt. Leg pakkingsets voor je kritieke cilinders op voorraad, dan duurt een storing uren in plaats van dagen. Bij een beschadigde cilinderbuis of zuigerstang is een complete cilinder vervangen meestal sneller en goedkoper dan revisie.

Waaraan herken je dat een pneumatische cilinder lekt?

Typische signalen zijn hoorbaar ontsnappende lucht, krachtverlies, een tragere of stotende beweging, een cilinder die zijn eindpositie niet haalt en een gestegen persluchtverbruik van de installatie.

• Luchtverlies bij de zuigerstang — versleten stangafdichting of een bekraste zuigerstang
• Interne lekkage langs de zuiger — de cilinder beweegt traag of blijft halverwege staan, terwijl je buiten niets hoort
• Lekkage bij de aansluitingen — meestal een losgelopen koppeling of een scheef afgesneden slang
• Harde tikken in de eindpositie — demping verkeerd ingesteld of dempingsafdichting defect

Snelle diagnose: zet de cilinder in een tussenpositie en sluit de toevoer af. → Zakt hij weg of hoor je lucht ontsnappen, dan zit het probleem intern. Blijft de klacht na een nieuwe pakkingset bestaan, dan is de buis of de zuiger ingelopen en is vervanging de verstandige keuze.

Monteer je een pneumatische cilinder zelf of schakel je een specialist in?

Een ervaren monteur plaatst een standaardcilinder met voet-, flens- of zwenkbevestiging zelf, zolang de maten en aansluitmaten bekend zijn. Maak het systeem drukloos, lijn de cilinder spanningsvrij uit vóórdat je aandraait, en regel de snelheid van een dubbelwerkende cilinder op de afvoerlucht in plaats van op de toevoer. Verkeerde uitlijning en onbedoelde zijbelasting zijn de belangrijkste oorzaken van vroegtijdige slijtage. Bij precisietoepassingen, veiligheidsfuncties of kruisverwijzingen tussen merken is specialistisch advies verstandig.